موسسه تحقیقات آب

مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
تاریخچه

در طی دهه شصت هجری شمسی هنگامی‌که با افزایش سطح آب دریای خزر، سواحل به زیر آب‌رفته و تأسیسات و اماکن ساحلی تخریب می‌شدند، سؤالاتی نظیر علل افزایش سطح آب دریای خزر و راه‌های پیشگیری از آن مهم‌ترین مسائلی بودند که مطرح می‌گردیدند و نهایتاً از سوی دولت پاسخ به این سؤالات و تعیین راهکارهای موردنیاز به عهده وزارت نیرو گذاشته شد.

ازآنجایی‌که موضوع شناخت دریای خزر از یکسو همراه با پیچیدگی‌های خاص خود بوده و از سوی دیگر به دلیل کمبود و فقدان اطلاعات، مطالعات موردی و مقطعی نمی‌توانست کارساز باشد، لذا نیاز به تشکیلاتی که بتواند با اتخاذ راهکارهای اصولی و سازمان‌دهی نیروی انسانی متخصص، بستر لازم را برای شناخت این منبع آبی فراهم آورد، در سطوح وزارت نیرو احساس گردید. بنابراین در آبان ماه سال ۱۳۷۱ مرکز مطالعات و تحقیقات منابع آب دریای خزر در مرکز استان مازندران تأسیس و اساسنامه آن به تأیید معاونت امور آب و مدیران ارشد ستاد آب وزارت نیرو و مدیران عامل آب‌های منطقه‌ای استان‌های ساحلی رسید.

ازآنجایی‌که مسائل دریای خزر همچنان در سطح ملی و منطقه‌ای بازتاب‌های گسترده داشته است، در سال ۱۳۷۴ مجلس شورای اسلامی، وزارت نیرو را ملزم به تشکیل مرکز مطالعات و تحقیقات خزر با همکاری فدراسیون روسیه نمود که نشان‌دهنده اهمیت پژوهش پیرامون این دریا از نگاه نمایندگان محترم مردم بوده است.

امروز مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر به‌عنوان مجموعه‌ای از مؤسسه تحقیقات آب پاسخگوی نیازهای مطالعاتی- پژوهشی امور آب وزارت نیرو پیرامون دریای خزر و منابع آب آن می‌باشد.

  •   افزایش سریع تراز آب دریای خزر به میزان ۲/۵ متر ‌در دهه‏ های ‏شصت و اوایل‌هفتاد شمسی
  • فرسایش و تخریب اراضی ساحلی
  •  تحمیل‌ خسارات فراوان (حدود ۱۵ ‏میلیارد دلار) به کشورهای حاشیه دریای خزر (عمدتاً ایران و روسیه)
  • پیچیدگی مدیریت این معضل در کشور ایران به دلیل: فقدان و کمبود اطلاعات مدون و منظم پیرامون ‏دریای خزر و رفتار نوسانی آن

ایجاد مرکزی متمرکز  بر مسائل منابع آب دریای خزر جهت رفع نیازمندی‏های مطالعاتی- تحقیقاتی کشور

از مهم‌ترین اهداف و فعالیت‌های مرکز (بر اساس مفاد اساسنامه)، بررسی مستمر بیلان آبی دریای خزر و پیش‌بینی تراز آب در کوتاه‌مدت و درازمدت و مطالعه اثرات نوسانات سطح آب دریا بر روی سواحل و پیشنهاد رقوم بهینه جهت حفاظت مناطق ساحلی است.

۱. اهداف اصلی
• بررسی مستمر بیلان آبی دریای خزر (هیدرولوژی دریایی) و پیشبینی تراز سطح آب در کوتاه مدت و درازمدت با احداث و تجهیز ایستگاههای اندازه گیری ثابت و شناور
• مطالعه اثر نوسانات سطح آب دریا بر روی سواحل و پیشنهاد رقوم بهینه جهت حفاظت مناطق ساحلی
• بررسی، تجزیه و تحلیل روند آلودگی های دریا

٢. اهداف فرعی:
• مطالعه و تحقیق در خصوص مسائل هیدرودینامیک و آب و هواشناسی دریای خزر
• جمع آوری و پردازش آمار و اطلاعات و ایجاد بانک اطلاعات موردنیاز دریای خزر
• انتشار نتایج مطالعات و تحقیقات انجام شده
• استقرار و بهره برداری از سامانه پایش های محیطی دریای خزر
• توسعه و ارتقاء ظرفیت های مطالعاتی – تحقیقاتی به منظور تقویت پایگاه اطلاعاتی دریای خزر
• دستیابی به یک سامانه جامع و پایدار در مدیریت و توسعه مناطق ساحلی
• ارتقای همکاری با ارگانها، سازمانهای دریایی و دانشگاهها و موسسات پژوهشی در سطح ملی و منطقه ای
• بررسی روش های مناسب حفاظت مناطق ساحلی با استفاده از مجموع تدابیر مربوطه
• بررسی اثر نوسانات در تداخل آب شور و شیرین در سفره آبهای زیرزمینی ساحلی
• آموزش و ارتقاء سطح دانش متخصصین مرکز در داخل و خارج از کشور
• ارتقاء آگاهیها و دانش عمومی پیرامون دریای خزر و نوسانات
• ارتقای سطح فعالیتهای تحقیقاتی با برگزاری و شرکت در گردهمایی ها و سمینارهای ملی، منطقه ای و بین المللی
• مشارکت مالی و علمی در موسسات پژوهشی، آموزشی و تحقیقاتی و گردهمایی های داخل و خارج از کشور

شرح وظایف

پایش محیطی دریای خزر

  • مطالعه تراز آب دریای خزر
  • پایش خط ساحل، نیمرخ‏های ساحلی و فرایندهای ساحلی
  • اندازه‌گیر ی مشخصه‏های فیزیکوشیمیایی، کیفیت آب و رسوبات بستر دریا
  •  شناخت هیدرولوژی رودخانه‏های ورودی و رسوبات رودخانه‏ای
  • مطالعه عوامل هیدرودینامیک دریا (امواج، جریان‏های دریایی) و مشخصه‏های هواشناسی دریایی
  • تهیه گزارش‏های تخصصی

مطالعات مدیریت مناطق ساحلی

  • تعیین حد حریم و بستردریا
  • مطالعه محدوده‏های خطر آب‌گرفتگی
  • کنترل تغییرات خط ساحل و پروفیل‏های ساحلی
  • مطالعه اثر نوسانات بر سواحل
  • مطالعه ساختار طبیعی سواحل و تغییرات آن
  • تهیه گزارش‏های تخصصی

اطلاع رسانی پیرامون دریای خزر

  • تهیه گزارش‌های تخصصی درزمینه نوسانات دریای خزر، کیفیت منابع آب و رسوب دریا و آب ورودی رودخانه‌ها، تغییرات خط ساحل و نیمرخ‌های ساحلی
  • انتشار بولتن خبری دریای خزر
  • ترجمه، تألیف کتب و مقالات علمی

همکاری های ملی منطقه ای

  • همکاری با ارگان‌های دریایی کشور در راستای تبادل اطلاعات و فعالیت‌های تحقیقاتی
  • همکاری با دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی در راستای انجام پروژه‌های تحقیقاتی و پایان‌نامه‌های تحصیلی
  • عضویت در کمیته اقیانوس‌شناسی فیزیکی شورای عالی اقیانوس‌شناسی
  • مشارکت در قانون موافقت‌نامه همکاری‌های آب‌شناسی و هواشناسی پنج کشور ساحلی دریای خزر (CASPCOM)
  • برگزاری کارگاه‌های آموزشی، تخصصی درزمینه مسائل دریای خزر و چالش‌های آن و ارائه دستاوردهای علمی و پژوهشی در سمینارها و کنفرانس‌های مرتبط
گروه های پژوهشی

مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر در چارچوب ساختار تشکیلاتی و در راستای تحقق اهداف و انجام شرح وظایف اصلی خود دارای دو گروه پژوهشی می‏باشد : 

تدوین برنامه‏ های راهبردی و انجام مطالعات و پژوهش‏های موردنیاز جهت حفاظت و کنترل محدوده بستر و حریم دریا در راستای وظایف وزارت نیرو به‌منظور ارائه راهکارهای علمی جهت سامان‏دهی سواحل و بهره‏وری بهینه از کاربری اراضی و توسعه پایدار مناطق ساحلی دریای خزر

تدوین برنامه‏ های راهبردی و اقدامات لازم جهت پایش محیطی دریای خزر بر اساس استانداردها و دستورالعمل‎های ملی و بین‏المللی در راستای تولید، جمع‏آوری و ایجاد بانک اطلاعات پـارامترهای دریایی و انجام مطالعات و پژوهش‏های موردنیاز به‌منظور کنترل شرایط محیطی خزر و اطلاع‏رسانی مناسب

برنامه های مطالعاتی و پژوهشی
امکانات و تجهیزات آزمایشگاهی و کارگاهی
آزمایشگاه رسوب مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

آزمایشگاه رسوب

مدیریت امور آزمایشگاه رسوب از سال ۱۳۷۸به منظور تامین نیازهای این مرکز تاسیس شده است. این بخش به مرور و با توجه به پروژه‎های تعریف شده در مرکز، تقویت و به روز رسانی شده و امروزه علاوه بر انجام خدمات آزمایشگاهی در حیطه وظایف حاکمیتی، به دیگر مراکز دولتی، خصوصی، دانشگاهی و تحقیقاتی نیز ارائه خدمات می دهد.

از جمله اهداف کلیدی این واحد آزمایشگاهی، ارائه داده های ایمن، با صحت و دقت زیاد و در کوتاهترین زمان ممکن است.

پارامترهای قابل اندازه‌گیری در آزمایشگاه رسوب :

۱-اندازه‏گیری مشخصات بافتی  (اندازه‏گیری دانه‏بندی رسوبات)

۲- تعیین وزن مخصوص ذرات رسوبی

۳- مورفوسکوپی رسوبات و کانی شناسی رسوبات

۴- تعیین درصد کربنات (کلسیمتر)

اهم فعالیت‏ ها و اقدامات

۱- تولید داده‏ های مشخصه‏های فیزیک وشیمیایی رسوبات ساحل و بستر دریا

(از طریق انجام عملیات پایش در ایستگاه‏های شاخص و در دوره‏های زمانی تعریف شده)

نمونه‎برداری توسط دستگاه نمونه گیر رسوب

۲- تولید مستندات علمی و تخصصی

از مهمترین گزارشات :

۱- ارزیابی تغییر شکل رفتاری مورفودینامیک رسوبات سواحل جنوبی دریای خزر

۲- آسیب‏پذیری سواحل جنوبی دریای خزر (آنالیز حوضه رسوبگذاری سواحل جنوبی دریای خزر)

۳- بررسی تغییرات رسوبات ساحلی در کرانه جنوبی دریای خزر (بر اساس نمونه های برداشتی از پنج گشت دریایی ۹۱-۱۳۹۰)

۴- مشخصه‎های بافتی رسوبات در کرانه جنوبی دریای خزر .

امکانات و تجهیزات آزمایشگاه GIS و سنجش از دور
  • تهیه پایگاه داده مکانی دریای خزر
  • تحلیل پارامترهای محیطی و نوسانات
  • بررسی تغییرات نیمرخ های ساحلی
  • پایش کیفی مصب رودخانه‏ های مهم سواحل جنوبی دریای خزربررسی تغییرات
  • عوارض ساحلی دریای خزر بر اساس داده‏های دورسنجی
  • بررسی تغییرات الگوی حرارتی آب های ساحلی با استفاده از داده های ماهواره ای
  • عمق سنجی در محدوده آب های ساحلی با داده های ماهواره ای
امکانات و تجهیزات کتابخانه و مرکز اسناد

کتابخانه و مرکز اسناد شامل حدود ۷۰۰ جلد کتاب، گزارش‏، مدارک و مستندات مربوط به دریای خزر و فیلم ‏های آموزشی و اطلس تصاویر در زمینه مسائل زیست‏ محیطی، دریایی و زمین‏ شناختی می‏باشد.

  • گزارش وضعیت نوسانات آب دریای خزر سال آبی ۱۴۰۰-۱۳۹۹

  • گزارش نوسانات آب دریای خزر(فصل‌های پاییز، زمستان و بهار سال آبی ۱۴۰۰-۱۳۹۹)
  • گزارش نوسانات آب دریای خزر(سال ۲۰۱۹ میلادی)
  • گزارش نوسانات آب دریای خزر(نیمه اول سال آبی ۹۹ – ۱۳۹۸)
  • گزارش نوسانات آب دریای خزر در سال آبی ۹۸ – ۱۳۹۷
  • گزارش نوسانات آب دریای خزر(سه ماهه بهار ۱۳۹۸ )
  • گزارش نوسانات آب دریای خزر(سه ماهه زمستان ۱۳۹۷)
  • گزارش نوسانات آب دریای خزر(سه ماهه پاییز ۱۳۹۷ )
  • گزارش نوسانات آب دریای خزر در سال آبی ۹۷ – ۱۳۹۶
  • گزارش نوسانات آب دریای خزر(سه ماهه بهار ۱۳۹۷)
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۲۷ ، زمستان ۱۳۹۶ و بهار ۱۳۹۷
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۲۶، پاییز ۱۳۹۶
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۲۴ و ۲۵ ، بهار و تابستان ۱۳۹۶
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۲۳ ، زمستان ۱۳۹۵
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۲۲ ، تابستان و پاییز ۱۳۹۵
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۲۰ و ۲۱ ، زمستان ۱۳۹۴ و بهار ۱۳۹۵
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱۹ ، پاییز ۱۳۹۴
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱۸ ، تابستان ۱۳۹۴
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱۷ ، بهار ۱۳۹۴
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱۶ ، زمستان ۱۳۹۳
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱۵ ، پاییز ۱۳۹۳
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱۴ ، تابستان ۱۳۹۳
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱۳ ، بهار ۱۳۹۳
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱۲ ، زمستان ۱۳۹۲
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱۱ ، پاییز ۱۳۹۲
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱۰ ، تابستان ۱۳۹۲
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۹ ، بهار ۱۳۹۲
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۸ ، زمستان ۱۳۹۱
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۷ ، پاییز ۱۳۹۱
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۶ ، تابستان ۱۳۹۱
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۵ ، اردیبهشت ماه ۱۳۹۱
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۴ ، فروردین ماه ۱۳۹۱
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۳ ، اسفند ماه ۱۳۹۰
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۲ ، بهمن ماه ۱۳۹۰
  • فصلنامه خبری دریای خزر شماره ۱ ، دی ماه ۱۳۹۰
معرفی اعضا
important-person_318-10744

دکتر همایون خوشروان

important-person_318-10744

دکتر محمد جواد علی زاده

download

دکتر سیده معصومه بنی‌هاشمی

پروژه های مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

۱- عنوان پروژه : مطالعات کاربری اراضی استان‏های مازندران و گلستان

 کارفرما : سازمان تحقیقات منابع آب (تماب)

مجری : مهندسین مشاور پردام

همکار/ همکاران : دکتر صفی‏نیا

سال : ۱۳۷۷

 

مقدمه :

     به‏دلیل پیشـروی شدید آب دریای خزر طی سال‏های ۱۳۵۶ تا ۱۳۷۴ و عدم اطلاع از وضعیت موجود نـوار ساحلی، نیاز به نقشه‏های کاربری اراضی سواحل جنوبی دریای خزر احساس گردید. لذا با استفاده از نقشه های ۱:۲۰۰۰ سواحل استان مازندران پروژه تهیه نقشه های کاربری اراضی سـواحل جنوبی دریای خـزر (استان مازندران) مورد مطالعه قرار گرفت. این پروژه در سال ۱۳۷۵ شروع شد و در سال ۱۳۷۸ خاتمه یافت.

 

اهداف پروژه :  

از جمله اهداف این مطالعات ارزیابی خطرات ناشی از میزان پیشروی آب دریای خزر و برآورد خسـارات احتمالی و مطالعات مرتبط با مدیریت مناطق سـاحلی و تعیین حریم دریای خزر بوده اسـت. 

روش کار :

برای انجام پروژه ابتدا نقشه‏های آموفیلم با مقیاس ۱:۲۰۰۰ از سازمان نقشه برداری کشور تهیه و سپس رقومی سازی گردید. در ادامه در محیطGIS  لایه های مختلف کاربری‏ها آماده‏سازی و سپس در پایگاه سیستم اطلاعات جغرافیایی مستقر گردید.

نتایج :

از نتایج این پـروژه تولیـد لایه‏های نقشـه‏ای شامل لایه توپوگرافی بـا دقـت ۵/۰ متـر، لایه کاربری‏ها شامل مسـکونی، اراضی مزروعی، باغات، منابع طبیعی، تجاری، اداری، آموزشی و زیربنایی می‏باشـد.

عنوان پروژه : دستورالعمل روش‏های اندازه‏گیری پارامترهای آب و هواشناسی دریایی

 

تصویر شاخص

 

کارفرما : سازمان مدیریت منابع آب ایران- مرکز تحقیقات منابع آب (تماب) – مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

مجری : مشاور : دانشگاه کیش

همکار/ همکاران : دکتر محمدرضا بنازاده ماهانی

سال : ۱۳۷۷

 

 مقدمه :

     در سال ۱۳۷۳ با توجه به لزوم پژوهش‏های دریایی از یک سو و از سوی دیگر فقدان سوابق، مدارک و مستندات پیرامون چگونگی انجام این مطالعات و اندازه گیری‏های دریایی و میدانی, پروژه تهیه دستورالعمل روش‏های اندازه‏گیری پارامترهای آب و هواشناسی دریایی تعریف گردید، تا از نتایج آن در مطالعات و تحقیقات پیش روی مرکز و همچنین در سطح کشور استفاده شود. این پروژه در سال ۱۳۷۸ خاتمه یافت.

 

اهداف پروژه :

تهیه دستورالعمل و راهنما جهت اندازه‏گیری‏های دریایی و مطالعات میدانی با توجه به آخرین استانداردهای موجود در سطح بین‏المللی‏

 

روش کار :

با استفاده از مدارک، مستندات، کتب مرجع و استانداردهای بین‏المللی ابتدا فهرست مؤلفه‏های مورد نیاز جهت اندازه‏گیری در زمینه فیزیک دریا و هواشناسی تعیین گردید و سپس در مورد تجهیزات و ابزار فنی اصلی و جانبی هر یک از آنها اطلاعات لازم تهیه شد. همچنین در خصوص راهنمای تعیین ایستگاه‏ها و اصول نمونه‏برداری و شناورهای تحقیقاتی بحث‏های لازم انجام شده است.

 

نتایج :

در این دستورالعمل اهم موارد به شرح زیر قابل دستیابی است :

  • فهرست مؤلفه‏های فیزیک و هواشناسی دریا
  • روش تعیین ایستگاه‏ها و اصول نمونه برداری
  • کاربرگ‏های مناسب جهت ثبت اطلاعات مؤلفه‏های دریایی
  • انواع سیستم‏های ارتباطی جهت ارسال داده‏ها
  • روش‏های اندازه‏گیری مؤلفه‏های دریایی
  • معرفی تجهیزات و ابزار فنی مورد نیاز

– عنوان پروژه : مطالعات مدل‏سازی ریاضی امواج در دریای خزر «مدل CASWAC»

کارفرما : سازمان مدیریت منابع آب ایران- مرکز تحقیقات منابع آب (تماب) – مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

مجری : مهندسین مشاور تهران برکلی

همکار/ همکاران : هوشنگ رئیسی

سال: ۱۳۷۶

 

 مقدمه :

     در مطالعات دریایی، شناخت امواج و جریان‏ها در منطقه مورد مطالعه از اهمیت زیادی برخوردار است. در سواحل جنوبی دریای خزر برای تهیه طرح‏های حفاظت سواحل و همچنین تعیین حریم دریا، لزوم داشتن اطلاعات و مشخصات در مورد پدیده‏های امواج و جریان‏های دریایی احساس گردید. لذا مرکز در سال ۱۳۷۵ اقدام به تعریف و تهیه مدل امواج در دریای خزر با نام اختصاری مدل (CASWAC) نمود. مدل مربوط به امواج این پروژه در سال ۱۳۷۸ تهیه گردید.

اهداف پروژه :

تهیه یک مدل ریاضی جامع در زمینه امواج در دریای خزر که دارای قابلیت تعیین امواج ناشی از باد در منطقه عمیق و همچنین مشخصات موج در مناطق کم‏عمق ساحلی می باشد.    

روش کار :

با استفاده از روابط تجربی توصیه شده در مهندسی سواحل برای تولید امواج ناشی از باد در منطقه عمیق نرم‏افزارهای لازم تهیه گردید. همچنین مدل سازی ریاضی جهت انتقال موج آب عمیق به آب کم عمق با استفاده از تئوری موج کوتاه انجام شده است.

نتایج :

  • قابلیت تعیین ارتفاع، پریود و جهت موج در منطقه عمیق با استفاده از آمار و اطلاعات باد ایستگاه‏های ساحلی
  • قابلیت تعییـن مشخصات موج در مناطق آب کم عمـق با ملحوظ نمودن پدیده خیزش و انکسار موج
  • قابلیت تعیین مشخصات موج پس از برخورد با مانع و سازه‏های دریایی با ملحوظ نمودن پدیده تفرق امواج

عنوان پروژه : مطالعه آنومالی حرارتی سطح آب دریای خزر

کارفرما : سازمان مدیریت منابع آب ایران- مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

مجری : مرکز سنجش از دور ایران (وزارت پست و تلگراف و تلفن)

همکار/ همکاران : احمد توکل

سال : ۱۳۸۱

 مقدمه :

     این پروژه به صورت آزمایشی (pilot) جهت ارزیابی داده‏های ماهواره NOAA به منظور تهیه دمای سطح آب دریای خزر و واسنجی آن با مشاهدات زمینی و اصلاح فرمول جهانی ((SST برای منطقه دریای خزر انجام گرفت. این پروژه در سال ۱۳۸۰ شروع و در سال ۱۳۸۱ به خاتمه رسید.

اهداف پروژه :

از جمله اهداف این پروژه امکان سنجی بهره گیری از داده های ماهواره ای جهت دریافت داده های آب و هواشناسی منطقه خزر بوده است که در همین خصوص این پروژه تعریف و دمای سطح آب دریای خزر با استفاده از داده های ماهواره ای (NOAA) مورد مطالعه قرار گرفت.

روش کار :

مراحل انجام کار در این پروژه شامل تهیه تصاویر NOAA (NOAA-14 با سنجنده AVHRR/2) و تصحیحات هنـدسی با اسـتفاده از پارامترهای مداری و انجام عملیات میدانی شامل اندازه‏گیری دمـای سطحی آب دریـا در هنگام گذر ماهواره و تصحیح فرمول جهانی(SST)  برای منطقه دریای خـزر بوده است.

نتایج :

از نتایج این پروژه، تولید حدود ۱۷۱ نقشه و تصویر دمای سطح آب دریای خزر در دوره زمانی شهریور ۱۳۷۸ لغایت پایان مرداد ۱۳۸۰ بوده است. علاوه بر آن فرمول جهانی ماهواره(NOAA)  برای منطقه دریای خزر اصلاح گردید که در مطالعات آینده می‏تواند مورد استفاده قرار گیرد.

عنوان پروژه : مطالعات مد طوفان سواحل جنوبی دریای خزر

 

تصویر شاخص

 

کارفرما : سازمان مدیریت منابع آب ایران- مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

مجری : مهندسین مشاور سازه‏پردازی ایران

همکار/ همکاران : بخش مهندسی سواحل و بنادر (فرهاد مجد)

سال: ۱۳۸۱

 

 مقدمه :

      با توجه به اینکه تعیین تراز بحرانی آب دریای خزر در مدیریت مناطق ساحلی و پهنه بندی کاربری اراضی سواحل جنوبی خزر نقش مهمی ایفا می نماید لذا یکی از مؤلفه‏های مؤثر در این موضوع افزایش تراز آب ناشی از طوفان می‏باشد که در همین راستا پروژه مطالعه مد طوفان در سواحل جنوبی دریای خزر در سال ۱۳۷۹ برای اولین بار در کشور توسط مرکز تعریف و کارهای مطالعاتی آن در سال ۱۳۸۱ خاتمه یافت.

اهداف پروژه :

  تعیین میزان افزایش تراز آب ناشی از طوفان در مناطق مختلف سواحل جنوبی دریای خزر 

  روش کار :

در این مطالعه با استفـاده از تحلیل طوفان‏های دریای خـزر و الگوهای فشار هـوا در سطح دریـا طوفان های با دوره بازگشت ۲, ۱۰, ۲۵, ۵۰ و ۱۰۰ سـاله محاسبه گردیدند. نهایتاً با استفاده از مدل (Mike 21) و تجزیه و تحلیل‏های لازم و همچنین واسنجی مدل از طریق آمار تراز آب ایستگاه ترازسنجی بندر انزلی میزان مد طوفان در مناطق مختلف سواحل جنوبی دریای خـزر محاسـبه گردیـد.

نتایج :

با استفاده از این مطالعات برای اولین بار در کشور با استفاده از یک مدل پیشرفته در سطح جهان میزان مد طوفان (افزایش تراز ناشی از طوفان) با دوره‏های بازگشت اشاره شده برای مناطق ساحلی آستارا، انزلی، نوشهر، نکاء و بندر ترکمن تعیین گردید.

 

 

 

عنوان پروژه : طرح جامع مطالعات منابع آب دریای خزر

تصویر شاخص

مقدمه :

     در سال ۱۳۷۳ با توجه به فقدان اطلاعات همه‏جانبه در مورد دریای خزر تصمیم گرفته شد تا در طی یک پروژه جامع، مطالعات کلی در مورد دریای خزر خصوصاً در زمینه منابع آب، نوسانات و حفاظت سواحل با توجه به پیشروی‏های دریا بعمل آید و نتایج پروژه در برنامه ریزی‏های مطالعاتی- تحقیقاتی مورد استفاده قرار گیرد, این پروژه در سال ۱۳۷۶ خاتمه یافت.

اهداف پروژه :

برطرف نمودن نیاز اولیه و فوری کشور در خصوص اطلاعات کلی پیرامون مسائل دریای خزر و پاسخگوئی به دست اندرکاران اجرائی جهت مدیریت و برنامه ریزی‏های توسعه ای کشور

روش کار :

در این پروژه با استفاده از مدارک و مستندات موجود داخلی و خارجی و همچنین انجام مطالعات و پژوهش های مورد نیاز, در سرفصل های مختلف مسائل دریای خزر, گزارش های تخصصی تهیه و ارائه گردیده است.

 نتایج :

در طـی انجـام این پروژه ۱۲ جلـد گزارش تخصصی در زمینـه‏های زیـر تهیـه گردیـد که مهمترین آنها عبارتنـد از :

 

  • عنوان پروژه : مطالعات اقتصادی، اجتماعی (جلد اول و دوم)

کارفرما : مرکز تحقیقات آب گروه مهندسی سواحل و بنادر

مجری : مدیر پروژه : همایون ذاکر قمصری

همکار/ همکاران : محمد پورهاتفی، امیر اسفندیارنژاد و سید حافظ سادات‏نژاد  

سال : ۱۳۷۵

 در این مطالعات ابتدا به موقعیت و مشخصات طبیعی ایران و سواحل دریای خزر و وضعیت جمعیتی و پراکندگی آن در استان‏های ساحلی پرداخته شده و سپس مطالعات مرتبط با صنعت و معدن، کشاورزی، جنگل و شیلات انجام گرفته است. همچنین مطالعات اسکان جمعیت در سواحل دریای خزر، طرح‏های تفصیلی شهرهای ساحلی و روند توسعه آنها، موقعیت اراضی خارج از محدوده شهرها و ارزیابی روستاهای نوار ساحلی و نهایتاً پیشنهاد اراضی ذخیره برای واگذاری به آسیب‏دیدگان ناشی از پیشروی آب دریا ارائه شده است.

  • عنوان پروژه : مطالعات اقیانوس شناسی

کارفرما : مرکز تحقیقات آب گروه مهندسی سواحل و بنادر

مجری : مدیر پروژه : محمد ریاحی

همکار/ همکاران : باسم الرمضان، امیر پورمندی و امیر اسفندیارنژاد

سال : ۱۳۷۶

 در این مطالعات با استفاده از نتایج گشت تحقیقاتی، پارامترهای اقیانوس‏شناسی فیزیکی در دریای خزر معرفی گردیده و سپس با تحلیل باد، امواج آب‏های عمیق و کم‏عمق در نوار ساحلی ایران در خزر جنوبی مورد ارزیابی قرار گرفته است. دینامیک جریان در نوار ساحلی و تعیین مشخصه‏های هیدرودینامیک دریا در انزلی، نوشهر و بندر ترکمن از دیگر مطالعات این بخش می‏باشد.

 

  • عنوان پروژه : مطالعات هیدرولوژی رودخانه‏های اصلی منتهی به دریای خزر

کارفرما : مرکز تحقیقات آب گروه مهندسی سواحل و بنادر

مجری : مدیر پروژه : محمد ریاحی

همکار/ همکاران : حسین شریفی‏منش، سیدحسین قریشی و امیر اسفندیارنژاد

سال : ۱۳۷۶

       آشنایی با رودخانه‏های مهم منتهی به دریای خزر، شمای کلی مورفولوژی و زمین‏شناسی حوضه‏های آبریز دریا، هیدرولوژی رودخانه‏های داخلی منتهی به دریای خزر و میزان آبدهی آنها با استفاده از آمار و اطلاعات ایستگاه‏های آب سنجی از موضوعات این بخش می‏باشد.

  • عنوان پروژه : مطالعات هواشناسی در دریا و حوزه آبریز آن

کارفرما : مرکز تحقیقات آب گروه مهندسی سواحل و بنادر

مجری : مدیر پروژه : محمد ریاحی

همکار/ همکاران : همایون ذاکر قمصری سید حافظ سادات‏نژاد

سال : ۱۳۷۶

       در این مطالعات مشخصه‏های کلی اقلیم حوضه آبریز دریای خزر، تغییرات درازمدت مشخصه‏های اقلیمی خزر، فرایندهای اقلیمی در نیمکره شمالی و تحلیل باد در نوار ساحلی دریای خزر با استفاده از داده‏های ایستگاه‏های هواشناسی ارائه شده است.

  • عنوان پروژه : مطالعات حفاظت ساحلی

کارفرما : مرکز تحقیقات آب گروه مهندسی سواحل و بنادر

مجری : مدیر پروژه : محمد ریاحی

همکار/ همکاران : باسم الرمضان، صادق یاری، امیر اسفندیارنژاد، سید حافظ سادات‏نژاد

سال : ۱۳۷۶

        ارزیابی نوار ساحلی خزر و تقسیم‏بندی این مناطق به لحاظ آسیب‏پذیری و اهمیت اقتصادی، مطالعات ژئوتکنیک مناطق ساحلی خزر، منابع قرضه مصالح مورد نیاز و ارائه روش‏های حفاظت سواحل مناسب برای هر منطقه و بررسی اثرات زیست‏محیطی آنها از نتایج این بخش از مطالعات می‏باشد.

  • عنوان پروژه : مطالعات رسوب ساحلی

کارفرما : مرکز تحقیقات آب گروه مهندسی سواحل و بنادر

مجری : مدیر پروژه : محمد ریاحی

همکار/ همکاران : باسم الرمضان، امیر پورمندی، محمد پورهاتفی، امیر اسفندیارنژاد           

سال : ۱۳۷۶

        در این مطالعات به بررسی نحوه رسوبگذاری و فرسایش و عوامل مؤثر در انتقال رسوب پرداخته شده است. همچنین نرخ انتقال رسوب عمود بر ساحل و موازی با آن در مناطق ساحلی دریای خزر مورد ارزیابی قرار گرفته است. فرسایش و بازیافت ساحل و همچنین اصلاح سواحل از دیگر موضوعات مطرح شده می‏باشد.

  • عنوان پروژه : مطالعات زمین‏شناسی سواحل دریای خزر

کارفرما : مرکز تحقیقات آب گروه مهندسی سواحل و بنادر

مجری : مدیر پروژه : محمد ریاحی

همکار/ همکاران : بهزاد نظری، همایون خوشروان، محمد پورهاتفی و امیر اسفندیارنژاد

سال : ۱۳۷۶

      در این مطالعات به بررسی ساختارهای زمین شناسی کرانه ساحلی جنوب دریای خزر و چگونگی پیدایش و خاستگاه آن پرداخته شده، همچنین نگاه خاصی به زمین‏شناسی کواترنری شده است.

  • عنوان پروژه : مطالعات آبهای زیرزمینی

کارفرما : مرکز تحقیقات آب گروه مهندسی سواحل و بنادر

مجری : مدیر پروژه : محمد ریاحی

همکار/ همکاران : حمیدرضا جهانی و سید حافظ سادات‏نژاد

سال : ۱۳۷۶

        در این مطالعات ویژگی‏های زمین‏شناسی و هیدروژئولوژی نوار ساحلی دریای خزر مورد بررسی قرار گرفته و نقشه‏های پهنه‏بندی نوار ساحلی با توجه به ژرفای سطح ایستابی در نقاط مختلف و بر پایه نقشه‏های هم‏ژرفای سطح آب زیرزمینی تهیه شده است. بخش تغییرات تراز آب زیرزمینی و همچنین تماس آب شور دریا با آب شیرین آبخوان‏های ساحلی در مناطقی که سابقه مطالعاتی این موارد در آنها قابل دستیابی بوده است بعنوان نمونه از کل پهنه مورد بررسی قرار گرفته و ارائه گردیده است.

  •  
  • عنوان پروژه : مطالعات بیلان و نوسانات آب

کارفرما : مرکز تحقیقات آب گروه مهندسی سواحل و بنادر

مجری : مدیر پروژه : محمد ریاحی

همکار/ همکاران : باسم الرمضان و امیر پورمندی

سال : ۱۳۷۶

 

        در این مطالعات ابتدا علل و اثرات تغییر تراز آب دریاها، اثرات گلخانه‏ای و تغییرات اقلیمی مورد بررسی قرار گرفته، سپس نوسانات تراز آب دریای خزر و علل آن اعم از فعالیت‏های تکتونیکی، افزایش دبی رودخانه‏ها، جریان آبهای زیرزمینی، نزولات جوی، تبخیر آب، تخلیه آب به خلیج قره‏بغاز و تحلیل نوسانات آب دریای خزر ارائه گشته است.

 

 

  • عنوان پروژه : مطالعات طراحی شبکه جمع‏آوری اطلاعات «جلد اول و دوم»

کارفرما : مرکز تحقیقات آب گروه مهندسی سواحل و بنادر

مجری : مدیر پروژه : همایون ذاکر محمد ریاحی

همکار/ همکاران : مرتضی منشی‏زاده

سال : ۱۳۷۶

این مطالعات در هفت سر فصل با عناوین زیر تنظیم گردیده است :

    • شناسایی ایستگاه‏های موجود اندازه‏گیری کشور در حاشیه دریای خزر
    • اطلاعات محلی مورد نیاز در راهبری طرح‏های مهندسی سواحل
    • روش‏ها و تجهیزات ثبت اطلاعات
    • بررسی قابلیت‏های ماهواره‏ای و عکس هوایی
    • سخت‏افزار و نرم‏افزار شبکه رایانه‏ای جمع‏آوری اطلاعات
    • روش‏های آماری پردازش اطلاعات

هزینه‏های راه‏اندازی و نگهداری شبکه

عنوان پروژه : راهنمای مطالعات تعیین حریم سواحل دریاها، دریاچه‏ها، تالابها و خورهای کشور

تصویر شاخص

 

کارفرما : معاونت برنامه‏ریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور

مجری : مؤسسه تحقیقات آب (مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر)

همکار/ همکاران : دکترعبدالعظیم قانقرمه، مهندس جواد ملک و …

سال : ۱۳۸۹

 

 مقدمه :

     دریاها، دریاچه‏ها و تالاب‏ها بعنوان پهنه‏های آبی مستقر در مناطق مختلف کشورمان ضروری است در ابعاد قلمرو طبیعی شان مورد مطالعه قرار گیرند و مرز نهائی آنها با محیط اطرافشان مشخص گردد. در راستای هماهنگ سازی اقدامات و روش‏ها و استفاده از آخرین شیوه‏های علمی در تعیین بستر و حریم، تهیه این پروژه در سال ۱۳۸۴ آغاز و در سال ۱۳۸۶ خاتمه یافت.

 

اهداف پروژه :

هدف از انجام این پروژه تشریح روش‏های مطالعاتی مورد نیاز برای تعیین بستر و حریم دریاها, دریاچه‏ها, تالابها و خورهای کشور مطابق قوانین و مقررات مصوب می‏باشد.

 

روش کار :

این راهنما دربرگیرنده فصول مختلفی شامل بررسی قوانین و طبقه بندی پهنه‏های آبی، بررسی تجربیات تعیین بستر و حریم, راهنمای انجام مطالعات تخصصی، راهنمای تهیه نقشه‏ها، جمع‏بندی و تلفیق مطالعات و ارائه الگوی پیشنهادی جهت اصلاح قوانین بستر و حریم می‏باشد.

 

نتایج :

در این راهنما دستورالعمل‏های تعیین بستر و حریم به تفکیک دریاها شامل خلیج فارس و دریای عمان، دریاچه‏های بزرگ شامل خزر و ارومیه و نیز دریاچه‏های کوچک و تالابها ارائه گردیده است. مندرجات این مجموعه لازم است در پروژه‏های تعیین بستر پهنه‏های آبی بعنوان راهنما و استاندارد مورد نظر سازمان‏ها و مؤسسات پژوهشی و مهندسین مشاور ذیربط قرار گیرد.

عنوان پروژه : بررسی نوسانات سطح آب دریای خزر در ایستگاههای ترازسنجی ساحلی

و تعیین علل ناهمخوانی‏های احتمالی

تصویر شاخص

 

کارفرما : شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران- دفتر پژوهش‏های کاربردی

مجری : مؤسسه تحقیقات آب (مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر)

همکار/ همکاران : عبدالعظیم قانقرمه

سال : ۱۳۹۲

 

 مقدمه :

بررسی مستمر تراز آب دریای خزر با توجه به ویژگی نوسانات آن بسیار حائز اهمیت می باشد. در این میان ایستگاههای ترازسنجی هم بلحاظ موقعیت قرارگیری و هم از نظر تجهیزات و چگونگی کارکردشان نقش مهمی را در این مطالعات ایفا می نمایند. از سوی دیگر شرایط محیطی به لحاظ آب و هوائی و نیز پارامترهای دریائی در ثبت نوسانات دریا اهمیت دارند. در این پروژه که از سال ۱۳۸۵ شروع گردید و در سال ۱۳۸۷ خاتمه خواهد یافت, مسائل فوق الذکر به تفکیک ایستگاههای ترازسنجی مورد بررسی و مطالعه قرار خواهند گرفت.

اهداف پروژه :

  • تطبیق استقرار ایستگاههای ترازسنجی موجود در سواحل جنوبی دریای خزر با معیارهای مورد نظر IOC
  • بررسی چگونگی کاربرد تجهیزات و کد ارتفاعی صفر اشل با نقاط مبنا (BM) منطقه
  • ارائه یک مدل مفهومی از رابطه تراز آب مشاهداتی با میانگین سطح دریا و عوامل آب و هوائی و پارامترهای دریائی

 

روش کار :

  • جمع آوری آمار و اطلاعات در خصوص سوابق نوسانات دریای خزر
  • بررسی وضع موجود ایستگاههای ترازسنجی
  • بررسی اثرگذاری پارامترهای محیطی اعم از هواشناسی و دریائی بر تراز آب
  • عملیات میدانی شامل نقشه برداری, نصب تجهیزات و نمونه برداری از محل استقرار ایستگاهها
  • پردازش و تحلیل اطلاعات جمع آوری شده و مقایسه تطبیقی داده ها و ارائه مدل مفهومی

نتایج :

در این پروژه در ایستگاههای تراز سنجی بندر انزلی, بندر نوشهر, بندر صدرا, بندر امیرآباد (نکا) و آشوراده صحت سنجی از کارکرد دستگاهها بعمل آمد. صفر اشل این ایستگاهها مجددا” نقشه برداری و اختلافات مشخص شد. در دوره های زمانی مشخص میزان تأثیر عوامل محیطی بر تراز آب با استفاده از روشهای آماری انجام و نتایج ارائه گردید.

 

عنوان پروژه : بانک اطلاعات آب و هواشناسی دریای خزر

تصویر شاخص

 

کارفرما : سازمان مدیریت منابع آب ایران- مرکز ملی مطالعات دریای خزر

مجری : شرکت پژوهش‏های انفورماتیک پاسارگاد

همکار/ همکاران : مهندس احراری و حجت‏الله مقصودلو

سال :

 

مقدمه :

در طی دو دهه گذشته از جمله مشکلات موجود در مطالعه مسائل مختلف دریای خزر در سطح ملی، کمبود آمار و اطلاعات آب و هواشناسی بوده است، بهمین دلیل از سال ۱۳۷۵ ایجاد این بانک با استفاده از کلیه ظرفیت‏های علمی داخل و خارج از کشور در دستور کار مرکز قرار گرفت و نهایتاً در سال  ۱۳۷۸ این پروژه با نام اختصاری (CTDS) تکمیل گردید.

 

اهداف پروژه :

از مهمترین اهداف این پروژه می‏توان به یکپارچه‏سازی آمار و اطلاعات دریای خزر در سطح ملی و همچنین فراهم‏سازی زمینه و امکان بهره‏مندی از این اطلاعات در انجام پروژه‏های پژوهشی و زیربنائی مورد نیاز کشور اشاره نمود.

 

روش کار :

تهیه بانک اطلاعات آب و هواشناسی دریای خزر در دو مرحله صورت گرفت که مرحله اول شامل دستیابی به منابع اطلاعاتی آب و هواشناسی داخل و خارج از کشور در سطح دریا و حوضه آبریز بود و در مرحله دوم رقومی سازی اطلاعات و نیز طراحی بانک انجام گردید.

 

نتایج :

نتایج این پروژه در قالب سه زیرسیستم هواشناسی، هیدرولوژی و تراز آب تنظیم شده است که در آن :

  • بانک هواشناسی شامل اطلاعات ۴۵ ایستگاه سینوپتیک در حوضه آبریز حاشیه دریای خزر می‏باشد که در طی یک دوره ۳۰ ساله پارامترهای دما، بارش، رطوبت نسبی، روزهای یخبندان و فشار هوا را بصورت ماهانه در دسترس کاربران قرار می‏دهد.
  • بانک هیدرولوژی شامل اطلاعات جریان سطحی ۲۰ رودخانه پرآب و اصلی منتهی به دریای خزر و ورودی قره بغاز می‏باشد که در طی یک دوره ۳۰ ساله دبی آب در ماه‏های مختلف را در دسترس قرار می دهد.
  • بانک تراز آب، شامل اطلاعات تراز آب دریای خزر برای دوره‏های ۵۰ ساله بصورت روزانه و برای دوره‏های ۹۵ ساله بصورت ماهانه می‏باشد که این اطلاعات مربوط به ایستگاه‏های انزلی و ماخاچ کالا است.

– عنوان پروژه : بررسی نقش زمین‏لرزه‌ها در مکانیزم ناپایداری ناحیه ساحلی بخش جنوبی دریای خزر

 

کارفرما : شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران – دفتر پژوهش‏های کاربردی (طرح تحقیقات کاربردی)

مجری : مؤسسه تحقیقات آب (مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر)

همکار/ همکاران : دکتر همایون خوشروان

سال : ۱۳۸۹

 

مقدمه :

        امروزه بروز مخاطرات طبیعی در مناطق ساحلی از مشکلات بسیار مهم جامعه بشری در بهره‏وری بهینه از کاربری‏ها و منابع موجود در سواحل محسوب می‏شود. سالانه وقوع پدیده‏هایی چون : تسونامی، مد حاصل از طوفان‏های دریایی، امواج فرساینده و ویرانگر، نشست زمین، روانگرایی و لغزش‏های وسیع مواد رسوبی شرایط ناگوار و نامساعدی را برای ساحل‏نشینان فراهم می‏نماید. دریای خزر بعنوان بزرگترین حوضه بسته جهان نیز از این اتفاقات مستثنی نبوده است. شرایط آسیب‏پذیری بسیار بالای مناطق ساحلی و بستر دریا  از نظر عملکرد عوامل ناپایداری نظیر : امواج طوفانی و مد حاصل از باد، نوسانات و بالا آمدن سطح تراز آب دریا، گل‏فشان‏ها و گنبدهای دیاپیریک شیلی، گازهای کم‏عمق، نشست و لغزش مواد سست رسوبی، روانگرایی ماسه‏های ساحلی و بالاخره وقوع زلزله‏های مهیب و پدیده تسونامی موجب توجه بیش از حد اندیشمندان و برنامه‏ریزان کشورهای حاشیه دریای خزر به این منطقه شده است. در حقیقت پروژه بررسی نقش زمین‏لرزه‏ها در مکانیزم ناپایداری سواحل جنوبی دریای خزر به هدف تعیین میزان ریسک مخاطرات ژئوتکنیکی رسوبات ساحلی بخش جنوبی دریای خزر نسبت به عامل ناپایدار کننده حاصل از زمین‏لرزه‏ها انجام یافته است.

 

اهداف :

  • شناخت و تعیین میزان ریسک وقوع مخاطرات ژئوتکنیکی حاصل از وقوع زمین‏لرزه‏ها
  • ارزیابی میزان درجه آسیب‏پذیری سواحل در مقابل نیروهای زمین‏لرزه بصورت پدیده‏های زمین‏لغزش، روانگرایی و تسونامی

شرح :

        در این تحقیق پس از برنامه‏ریزی اولیه و آماده‏سازی تجهیزات مورد نیاز، مجموع اقدامات تحقیقاتی مشابه انجام یافته در این زمینه توسط سایر کشورهای دنیا را با جستجوهای اینترنتی شناسایی و مورد ارزیابی قرار گرفت. در گام بعد با مطالعه اطلاعات کتابخانه‏ای و بررسی نقشه‏ها، تصاویر هوایی و ماهواره‏ای منطقه شرایط زمین‏شناسی و تکتونیکی سواحل جنوبی دریای خزر ازنظر سیمای مورفولوژیکی، ساختارهای تکتونیکی و جانمایی جغرافیایی سیستم خطواره‏ای گسلی و چشمه‏های لرزه‏زا بررسی گردید. تعیین گسل‏های مهم منطقه از نظر سابقه لرزه‏خیزی طی کواترنری و انطباق داده‏های زلزله‏خیزی موجود بر روند ساختار امتدادی خطواره‏های گسلی اقدام بعدی بود که در حقیقت شرایط تکتونیک لرزه‏ای و تعیین ریسک مخاطرات لرزه‏خیزی منطقه را روشن نمود. با انتقال مجموع داده‏های حاصل از مطالعات لرزه‏خیزی و سیسموتکتونیک به محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی و پردازش آنها، مناطق مستعد به بروز زمین‏لرزه‏های قوی تر از ۵ ریشتر شناسایی و پهنه‏های ریسک مخاطرات لرزه‏ای در سواحل جنوبی دریای خزر شناسایی گردید. پس از آن با استفاده از لایه‏های اطلاعاتی مربوط به شیب و جهت شیب منطقه که از نقشه‏های توپوگرافی با مقیاس ۱:۲۵۰۰۰۰ تهیه شد و جنس لیتولوژی زمین، میزان بارندگی و سطح آب‏های زیرزمینی و بر هم نهی و آنالیز این داده‏ها در محیط سامانه اطلاعات جغرافیایی میزان درجه ریسک آسیب‏پذیری سواحل جنوبی دریای خزر نسبت به وقوع زمین‏لغزش‏ها و پدیده روانگرایی محاسبه گردید. ارزیابی مدل امواج حاصل از زمین‏لرزه‏ها و یا لغزش‏های وسیع دریایی با بهره‏گیری از مدل‏های محاسباتی رایج آخرین اقدامی است که در این تحقیق صورت پذیرفت.

 

نتایج :

        جمع‏بندی و تجزیه‏وتحلیل داده‏ها و نتایج اصلی تحقیق مؤید بالا بودن ریسک مخاطرات لرزه‏ای و پدیده‏های ناشی از آن در منطقه مورد مطالعه می‏باشد. مناطق مجاور به گسل معکوس و چپگرد بزرگ مازندران و آستارا و لاهیجان در منطقه کرانه جنوبی خزر از نظر وقوع زمین‏لرزه بسیار آسیب‏پذیری بالایی را نشان می‏دهند. احتمال وقوع زمین‏لغزش در مناطق پرشیب بخش مرکزی سواحل دریای خزر مشرف به سواحل نور تا رامسر و انزلی تا رضوانشهر بسیار زیاد است. خطر روانگرایی و نشست زمین با توجه به پوشش ماسه‏ای سست مناطق مشرف به سواحل امیرآباد تا نور و بندر انزلی تا رضوانشهر و تالش تا آستارا با توجه به توسعه کانون‏های لرزه‏زا در این مناطق بسیار بالا است.  بنابراین سواحل جنوبی دریای خزر نسبت به وقوع مخاطرات ژئوتکنیکی حاصل از زمین‏لرزه‏ها منطقه‏ای حساس و آسیب‏پذیر می‏باشد.

– عنوان پروژه : مطالعه آسیب‏ پذیری سواحل جنوبی دریای خزر

 

گزارش مرحله اول : ارزیابی آسیب‏پذیری سواحل جنوبی دریای خزر در مقابل نیروهای هیدرودینامیکی با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)  

گزارش مرحله دوم : ارزیابی مورفودینامیک و رسوبات ساحلی

گزارش مرحله سوم : آنالیز حوضه رسوبگذاری سواحل جنوبی دریای خزر

 

کارفرما : مؤسسه تحقیقات آب

مجری : مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

همکار/ همکاران : دکتر همایون خوشروان، مهندس منصوره شهریاری و مهندس سمیه روحانی‏زاده

سال : ۱۳۸۶- ۱۳۸۳

درجه پایداری ساختار هندسی و رسوبی  سواحل جنوبی دریای خزر

 

 

 مقدمه :

رسوبات پوشاننده کرانه ساحلی، نقش با اهمیتی در پایداری فیزیکی و شیمیایی و ثبات و تحکیم مناطق ساحلی ایفاء می‏نمایند بطوری‏که توجه لازم در ارزیابی تغییر شکل رفتاری دانه‏های رسوبی در طی فصول سال و در مناطق مختلف ساحلی و نیز استخراج نتایج در مطالعات حفاظت سواحل و سامان‏دهی آنها، کارآیی بسزائی خواهد داشت. بهمین دلیل در طی سال‏های ۱۳۸۳ لغایت ۱۳۸۶ با تعریف این پروژه، آسیب‏پذیری سواحل جنوبی دریای خزر در مقابل نیروهای هیدرودینامیکی در دو دوره گرم و سرد سال مورد ارزیابی و مطالعه قرار گرفت.

             

اهداف پروژه :

  • شناخت ماهیت نیروهای هیدرودینامیکی دریا (امواج و جریان‏های ساحل) و ناحیه‏بندی هیدرودینامیکی سواحل جنوبی دریای خزر    
  • تعیین میزان ناپایداری رسوبی، رسوبات پوشاننده کرانه ساحلی در مقابل نیروهای فرساینده محیطی (امواج و جریان‏های دریایی)
  • مقایسه تغییر شکل رفتاری صفات مورفودینامیک رسوبی سواحل جنوبی دریای خزردر دودوره گرم وسرد سال
  • شناسایی ساختارهای رسوبی حاصل از نیروهای هیدرودینامیک موثر در بستر دریا
  • ارزیابی شدت آسیب‏پذیری و ناپایداری ساختاری سواحل جنوبی دریای خزر در مقابل نیروهای فرساینده در محیط GIS

 

روش کار :

  • جمع‏آوری اطلاعات کتابخانه‏ای، داده‏های مورد نیاز، آمار و اطلاعات
  • شناخت مجازی مناطق ساحلی از روی تصاویرهوایی، ماهواره‏ای و نقشه‏های موجود منطقه‏ای (توپوگرافی و زمین شناسی) و ارزیابی اولیه محدوده‏های مورفولوژیکی سواحل جنوبی دریای خزر و تعریف ایستگاه‏های اندازه‏گیری
  • انجام عملیات میدانی جهت ارزیابی عوارض و نمونه‏برداری از رسوبات ساحلی در محدوده‏های عمقی مختلف در طی دوره‏های زمانی مشخص
  • تجزیه و تحلیل داده‏ها، جمع‏بندی و ارائه نتایج

 

نتایج :

  • سواحل غرب مازندران، منتهی‏الیه غرب مازندران مرکزی و گیلان مرکزی واجد ناپایداری ساختاری و نیز شدت آسیب‏پذیری فرسایشی بیشتری نسبت به سواحل غرب گیلان و شرق مازندران مرکزی در هر دو دوره گرم و سرد سال می‏باشند.  
  • سواحل جنوبی دریای خزر به لحاظ تنوع ساختارهای رسوبی بستر و ویژگی‏های رسوب‏شناختی به سه تیپ ساحلی (سواحل فرسایشی”Dissipative Beach”در ناحیه ساحلی نشتارود و انزلی، سواحل تعادلی “Intermediate Beach” در ناحیه ساحلی سرخ رود و سواحل انعکاسی “Reflective Beach” در ناحیه ساحلی لاریم، تالش و میانکاله) طبقه‏بندی شده است.

عنوان پروژه : مدیریت زیست ‏محیطی بهینه در ارزیابی منابع آلاینده و تعیین ریسک آسیب ‏پذیری در سواحل جنوبی دریای خزر

گزارش مرحله اول : مدیریت زیست‏محیطی بهینه در ارزیابی منابع آلاینده و انواع آلودگی‏های موجود در حوضه آبریز استان مازندران و راه‏های مقابله با آن

طی قرارداد شماره ۱۷۱۶۷/۴۰۴ مورخ ۲۵/۱۲/۱۳۷۹ سازمان مدیریت و برنامه‏ریزی استان مازندران

گزارش مرحله دوم : پهنه‏بندی درجه خطرآفرینی منابع آلاینده رودخانه‏ها و منابع ساحلی گیلان در محیط GIS

طی قرارداد شماره ۱۵۲/۱۲۶۹/۸۲ مورخ ۲۲/۹/۸۲ با کد ۸۱۰۴۲-۱ ENV

کارفرما : گزارش مرحله اول سازمان مدیریت و برنامه‏ریزی استان مازندران

مجری : مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

همکار/ همکاران گزارش مرحله اول : دکتر همایون خوشروان ، مهندس حافظ غفاری و مهندس الهام صانعی

کارفرما :گزارش مرحله دوم –  دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی مازندران

مجری گزارش مرحله دوم : مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

همکار/ همکاران :  دکتر همایون خوشروان – حمید مجلل

سال : ۱۳۸۲ -۱۳۸۱

 

 مقدمه :

          شرایط اقلیمی مناسب سواحل جنوبی دریای خزر موجب توسعه فعالیت‏های انسانی و در نتیجه زمینه‏ساز تمرکز و گسترش منابع آلاینده مختلف نظیر پساب‏های صنعتی، سموم کشاورزی، مواد زائد جامد, فاضلاب‏های جوامع شهری و روستایی و نیز سایر آلودگی‏های محیطی گردیده است. این مسئله باعث شده تا شرایط ایجاد و توسعه مخاطرات زیست‏محیطی بصورت عوارض تخریبی، آشفتگی و آلودگی در منابع آب‏وخاک فراهم گردد. پروژه مذکور طی سال‏های ۱۳۸۲ لغایت ۱۳۸۳ به تفکیک استان‏های ساحلی با دو عنوان تحقیقاتی ذیل انجام شده است :

 

 

 

 

 

اهداف پروژه :

  • شناسایی منابع آلاینده و آلودگی ناشی از آن به منظور تعیین پتانسیل خطر هر یک از آنها و تعیین درجه شدت آسیب‏پذیری شاخص‏های زیست‏محیطی در سواحل جنوبی دریای خزر
  • تعیین میزان خطر آسیب‏پذیری زیست‏محیطی پهنه‏های ساحلی در سامانه GIS

روش کار :

  • جمع‏آوری آمار و اطلاعات بهمراه بازدیدهای میدانی جهت شناسائی منابع آلاینده زیست محیطی
  • انتقال داده‏ها به سامانه اطلاعات جغرافیایی GIS و اخذ خروجی از این سامانه

 

نتایج :

  • ایجاد بانک اطلاعات منابع آلاینده سواحل جنوبی دریای خزر
  • مهمترین منابع آلاینده در سواحل جنوبی دریای خزر بنابر درجه اهمیت و میزان خطرآفرینی شامل: کشاورزی و سموم دفع آفات و کودهای شیمیایی، ضایعات جامد شهری و پساب‏های معادن فلزی، غیرفلزی و شن و ماسه، صنایع و آلودگی‏های محیطی، سنگ چینه‏ای، فعالیت‏های نفتی
  • تهیه نقشه پراکندگی انواع آلاینده حوضه اعم از صنایع، معادن، کشاورزی، سازندهای طبیعی، منابع هیدروکربوره و منابع شهری
  • بیشترین خطرآفرینی در مناطق مرکزی استان مازندران و گیلان نسبت به مجموعه فعالیت‏های منابع آلاینده
  • بیشترین خطر آلودگی به مواد میکروبی و سموم خطرناک در سواحل مشرف به غرب مازندران از بابلسر تا رامسر

عنوان پروژه : پهنه ‏بندی مورفولوژیکی مناطق ساحلی پیرامون جزیره قشم و ارزیابی تغییر شکل مورفودینامیکی آنها تحت تأثیر عملکرد نیروهای حاصل از زمین لرزه

تصویر شاخص

کارفرما : مؤسسه تحقیقات آب – مرکز ملی مطالعات و تحقیقات آب

مجری : مؤسسه تحقیقات آب – مرکز ملی مطالعات و تحقیقات آب

همکار/ همکاران : گروه مدیریت مناطق ساحلی – دکتر همایون خوشروان

سال : ۱۳۸۵

 

 مقدمه :

     وقوع زمین‏لرزه آذر ماه ۱۳۸۴ در جزیره قشم موجب خسارات گسترده‏ای در این منطقه گردید که تلفات انسانی و تخریب کاربری‏های مختلف از پیامدهای شوم آن بوده است. بنابراین ارزیابی دقیق پتانسیل مخاطرات زمین شناختی در حاشیه مناطق ساحلی کشور از جمله موارد با اهمیت قلمداد می‏گردد. در همین خصوص گروه مدیریت مناطق ساحلی مرکز با توجه به شرح وظیفه و برنامه‏های مدیریتی در مناطق ساحلی در دی ماه سال ۱۳۸۴، بازدید میدانی از جزیره قشم و بررسی عوارض ناشی از وقوع زمین لرزه را، به انجام رساند.

اهداف پروژه :

  • بررسی و ارزیابی تغییر شکل عوارض پویای ساحلی  
  • تاثیر نیروهای تنشی حاصل از زمین لرزه بر پیکره ساحل
  • شناسایی و طبقه‏بندی مناطق ساحلی از نظر زمین ریخت شناختی پیرامون جزیره 

روش کار :

برنامه‏ریزی برای انجام عملیات میدانی در جزیره قشم به منظور ارزیابی مخاطرات حاصل از زلزله در دو محور صورت پذیرفت. در ابتدا شدت صدمات و خسارات اعمال شده بر روی ساختمان ها و مناطق مسکونی مورد مطالعه قرار گرفت و سپس عوارض به جای مانده از رخداد زمین لرزه بر کالبد زمین شناختی جزیره بررسی شد.

نتایج :

  • شرایط تغییر عمق بستر و فرایندهای رسوبی موجب تغییر کلی در صفات مورفولوژیکی بخش شمالی نسبت به بخش جنوبی آن شده است.
  • تمرکز فلات‏های جذر و مدی، گلی، جنگلی و ماسه‏ای در سواحل شمالی آن و انواع سواحل پرشیب صخره‏ای، ماسه‏ای، دماغه‏ای، زبانه‏ای و جزیره‏ای در ناحیه جنوبی آن است.
  • بیشترین تخریب و صدمات در بخش مرکزی جزیره در راستای جنوب به شمال از محور روستاهای تنبان، گورزین، لافت و درگاهان ایجاد شده است که ادامه این روند در داخل آب خلیج به جزیره هنگام در راستای جنوبی امتداد می‏یابد.
  • جزیره قشم از نظر فعالیت‏های تکتونیکی و زمین چینه‏ای بسیار فعال بوده و علاوه بر فعالیت‏های درونی که سبب تغییر شکل مورفولوژیکی آن شده‏اند سهم فرایندهای بیرونی نیز در فرسایش و تسطیح جزیره قابل توجه می‏باشد.

عنوان پروژه : مطالعه ساختارهای طبیعی حفاظت سواحل جنوبی دریای خزر و ارائه روش‌های کارآمد جهت حفظ، توسعه و ایجاد آنها به همراه اجرای طرح پایلوت در مناطق میانکاله و کرفون

 

کارفرما : شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران- دفتر پژوهش‏های کاربردی (دفتر طرح تحقیقات کاربردی)

مجری : مؤسسه تحقیقات آب (مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر)

همکار/ همکاران : همایون خوشروان

سال : ۱۳۹۰

 

مقدمه :

         فرآیندهای زمین‌شناسی و دینامیکی سبب شکل‌گیری چهره‏ی کنونی ساحل ایران شده است که سواحل خطی، دلتایی، زبانه‌ها و بارهای ماسه‌ای، خلیج‌ها و لاگون‌ها و پشته‌ها و تپه‌های ماسه‌ای از بارزترین عوارض آن هستند. این عوارض همچون تکیه‌گاه‌های طبیعی جلوگیری از فرسایش و تخریب ساحل عمل می‌کنند. مجموعه عوامل طبیعی (افزایش سریع تراز آ‌ب) و عوامل انسانی (بهره‌برداری از رسوبات ساحلی و تغییر رژیم رسوب رودخانه‌ها و سواحل با ایجاد سازه‌های هیدرولیکی و ساحلی) سبب گسترش فرآیندهای فرسایشی در سواحل ایران شده است. در گذشته برای جلوگیری از تخریب ساحل به علت پیشروی آ‌ب در برخی نواحی دیوارهای حایل ایجاد شد که هم افق فرسایش را تغییر داده و هم چشم‌اندازی نازیبا برای ساحل ایجاد کرده است که با کاهش تراز آ‌ب نیز بسیار ناهمگون با طبیعت منطقه خواهد بود. راهکارهای طبیعی حفاظت از سواحل، آن گونه که طبیعت خود را با آن در طی سالیان متمادی وفق داده، از جنبه‌های مختلف از جمله : هزینه، کارآیی طولانی‌مدت، زیست‏ محیطی و گردشگری بسیار ارزشمند می‌باشد. انتخاب ناحیه ساحلی کرفون و میانکاله جهت رفتارسنجی ساختارهای حفاظت طبیعی و نیز اعمال طرح پایلوت بعلت وجود فرآورده‌های رسوبی مناسب Sediment supply ، وزش بادهای ساحلی متداوم در طول سال، حضور گیاهان سازگار با محیط ساحلی و در نهایت دست‏نخورده ‌بودن منطقه در کل نوار ساحلی دریای خزر می‌باشد. ضمن آنکه حضور تپه‌های ماسه‌ای و پهنای مناسب خاکریز در این مناطق عامل دیگری برای انتخاب این مناطق جهت اجرای طرح پایلوت می‌باشد. همچنین تنوع بادهای غالب در منطقه و میزان فراوانی پوشش گیاهی در هر یک از نواحی یاد شده به گونه‌ای است که ساختارهای حفاظت طبیعی موجود از ماهیت ساختاری کاملاً متمایزی از یکدیگر برخوردار هستند. بنابراین بکارگیری روش‌های حفاظت طبیعی در هر یک از مناطق یادشده نتایج متفاوتی را به همراه خواهد داشت که بعنوان دو الگوی طبیعی در این مناطق کنترل و با یکدیگر مقایسه می‌گردد.

اهداف :

        ارایه راهکارهای مناسب جهت تثبیت و گسترش ساختارهای طبیعی حفاظت از سواحل

 

شرح :

مراحل انجام کار در این پروژه عبارت بودند از :

     – برنامه‌ریزی و آماده‌سازی قابلیت‌ها

     – جمع‏‌آوری اطلاعات و مستندات مورد نیاز

     – تحلیل اطلاعات و دستیابی به نتایج اولیه

    – عملیات میدانی و برداشت نمونه

     – عملیات لابراتواری و آزمایش نمونه‌ها

     – جمع‌آوری داده‌ها و پردازش اطلاعات

     – اجرای طرح پایش در مناطق مورد نظر

     – مراقبت، نگهداری، ترمیم و پایش طرح پایلوت

     – جمع‌بندی، تلفیق نتایج و ارائه گزارش نهایی

 

نتایج :

  • شناسایی و ارزیابی وضع موجود ساختارهای حفاظت طبیعی در مناطق ساحلی بخش جنوبی دریای خزر
  • بـررسـی و ارزیـابـی شـرایط مـؤثـر در ایجـاد و فرسـایش عوارض سـاختـاری حفـاظت طبیعـی در منطقـه مـورد مطالعـه (باد، پوشش گیاهی، هیدرودینامیک، مورفودینامیک ساحل، فرآوری رسوبی)
  • کنترل میزان آسیب‌دیدگی و نابسامانی‌های موجود ساختارهای حفاظت طبیعی در مناطق ساحلی جنوبی خزر
  • اجرای روش‌های حفاظت طبیعی سواحل در مناطق مورد نظر و اخذ نتایج عملی از کارآئی این روشها و پایش محیطی منطقه
  • شناسایی و ارائه روش‌های حفاظت طبیعی کارآمد و منطبق با شرایط محیطی سواحل جنوبی دریای خزر 

پروژه : مطالعات ارزیابی تأثیر نیروهای ژئودینامیک در نوسانات دریاچه ارومیه

 

کارفرما : شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران (شرکت آب منطقه‏ای آذربایجان)

مجری : مؤسسه تحقیقات آب (مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر)

همکار/ همکاران : همایون هوشروان

سال : ۱۳۹۲

کد پروژه : DCP9101

 

هدف : ارزیابی تأثیر نیروی ژئودینامیک در نوسانات دریاچه ارومیه

مقدمه :

         با توجه به ساختار زمین‏شناسی دریاچه ارومیه که در منطقه کمربند کوهزایی زاگرس و ادامه رشته‏های بخش غربی البرز قرار دارد و کوه‏های آتش‏فشانی پیرامون آن را احاطه کرده‏‏اند. عملکرد ساختار گسلش تبریز و زرینه‏رود در تکامل مورفولوژیکی آن نقش بسیار ارزشمندی را در طول تاریخچه زمین‏شناسی ارائه داشته‏اند. بنابراین تأثیر نیروهای تکتونیکی و دینامیکی زمین در تغییر بستر دریاچه ارومیه و بروز نوسانات سطح تراز آب دریاچه ارومیه تحت تأثیر عوامل مزبور مسأله مهمی بود که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفت.

 

شرح :

        دریاچه ارومیه بعنوان دومین دریاچه سوپرهالین کره زمین از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و با توجه به اینکه در کنوانسیون رامسر در سال ۱۳۵۴ بعنوان ذخیرگاه کره زمین انتخاب شده است، حفاظت از آن امری الزامی است.

 

نتیجه :

  • شناخت عوامل ناپایداری بستر دریاچه ارومیه
  • بازسازی نحوه شکل‏گیری و تکامل مورفولوژیکی آن
  • طبقه‏بندی مورفودینامیکی رسوبی پیرامون آن

پروژه : مطالعات تهیه طرح تفصیلی احداث ایستگاه‏های آب‏وهواشناسی دریای خزر (جلد اول)

کارفرما : مؤسسه تحقیقات آب- مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

مجری : وزارت نیرو- شرکت فناوری آب و محیط زیست- بخش مهندسی دریا و سواحل

کد پروژه : ZB8111-05 شماره قرارداد ۱۵۰/۱۵۳۱۸ آبان ۸۶

سال انجام : ۱۳۸۶

همکار/ همکاران: بخش مهندسی دریا و سواحل

 

هدف :

             مطالعات در قالب مرحله توجیهی، طرح تفصیلی شبکه و ارائه جزئیات کامل هر یک از اجزا را در بر می‏گیرد. در مرحله شناخت، طراحی شبکه چهار ایستگاه ساحلی در مناطق امیرآباد (نکا)، نوشهر، انزلی و آستارا جانمایی شده است. دو مرکز منطقه‏ای در هر یک از دو استان ساحلی گیلان و مازندران، حمایت فنی و تبادل اطلاعاتی با ایستگاه‏های مجاور و داخل استانی را برعهده خواهند داشت. ضمن این که یک ایستگاه مرکزی برای هدایت کلی و حمایت فنی از کلیه اجزا شبکه منظور گردیده است

مقدمه :

         طرح جامع دیده‏بانی دریای خزر مستلزم طراحی شبکه ایستگاهی متناسب بوده به نحوی که اطلاعات جامع، قابل تعمیم و منطبق بر استانداردهای معتبر از سواحل جنوبی خزر فراهم نماید.

شرح :

         در گزارش حاضر که تحت عنوان مرحله اول مطالعات توجیهی تنظیم شده، ابتدا اطلاعاتی طرح تفصیلی با جمع‏آوری مجموعه اطلاعات موجود، مورد بررسی قرار گرفته است. تدقیق پارامترهای دریایی و جوی قابل اندازه‏گیری توسط شبکه، شیوه‏های اصلی پردازش و ارائه اطلاعات و خصوصیات هیدرودینامیک و مکانیک خاک مناطق ایستگاهی ساحلی در این گزارش بررسی و ارزیابی شده است. پس از پرداختن به مبانی اطلاعاتی طرح، نتایج بررسی دقیق و جزئی منطقه ساحلی امیرآباد (نکا) ارائه شده و توصیف فنی هر یک از قطعات اراضی مشرف به دریا ارائه گردیده است. براین اساس با تعریف معیارهای انتخاب گزینه‏های ایستگاه ساحلی، ارزیابی اراضی انجام به‏طوری که از مجموع ۴۸ قطعه زمین مورد بررسی، تعداد ۱۳ گزینه قابل رقابت حاصل شده است. با تکیه بر معیارهای فنی و اطلاعات در دسترس، گزینه‏ها مورد مقایسه و ارزش گذاری قرار گرفته و اولویت‏بندی شده‏اند. در نهایت گزینه‏های انتخابی برای احداث ایستگاه ساحلی در منطقه امیرآباد (نکا) معرفی و مورد بررسی جزئی قرار گرفته‏اند.

به موازات این بررسی، طرح تفضیلی تجهیزات اندازه‏گیری دریایی براساس آخرین دستاوردهای موجود در سیستم‏های نوین مطالعه و نتایج به صورت اطلاعات دسته‏بندی شده، ارائه گردیده است.

 

 

نتیجه :

          بابررسی اولیه بیش از ۵۰ شرکت سازنده این نوع تجهیزات و اولویت‏بندی آنها ۱۰ شرکت برتر انتخاب و ویژگی‏های حدود ۲۴ دستگاه اندازه‏گیری مورد مطالعه و پردازش قرار گرفته است. با توجه به اولویت‏بندی پارامترهای قابل اندازه‏گیری، در حد گزارش کنونی روند بررسی تجهیزات مطابق آنچه ذکر گردیده، برای شش پارامترهای قابل اندازه‏گیری، در حد گزارش کنونی روند بررسی تجهیزات مطابق آنچه ذکر گردید، برای شش پارامتر اصلی ارتفاع موج، پریود موج، جهت انتشار امواج، سرعت جریان، جهت جریان و دمای آب انجام و نتایج ارائه گردیده است. ادامه همین روند برای کلیه پارامترهای قابل اندازه‏گیری که تعداد و اولویت آنها تدقیق می‏گردد و بررسی اراضی ساحلی در سه منطقه ایستگاه ساحلی نوشهر، انزلی و آستارا که مقدمات آن در حال حاضر انجام گردیده، روند ادامه مطالعات را تشکیل می‏دهد. ضمن اینکه تکمیل مبانی اطلاعاتی با انجام عملیات میدانی و همچنین طرح سایر جزئیات شبکه، از محورهای اصلی ادامه مطالعات خواهد بود.

پروژه : مطالعات تهیه طرح تفصیلی احداث ایستگاه‏های آب‏وهواشناسی دریای خزر (جلد دوم)

کارفرما : مؤسسه تحقیقات آب- مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر

مجری : شرکت فناوری آب و محیط زیست- بخش مهندسی دریا و سواحل

کد پروژه : ZB8111-05 شماره قرارداد ۱۵۰/۱۵۳۱۸ آبان ۸۶

سال انجام : ۱۳۸۶

همکار/ همکاران : بخش مهندسی دریا و سواحل

 

هدف :  مطالعات در قالب مرحله توجیهی تهیه طرح تفصیلی احداث ایستگاه‏های آب‏وهواشناسی دریای خزر می‏باشد که این طرح می‏بایست پاسخگوی نیاز کاربران در سطح ملی باشد. 

مقدمه :

        گزارش مرحله دوم مطالعات تهیه طرح تفصیلی احداث ایستگاه‏های آب‏وهواشناسی دریای خزر که مشتمل بر مفاد تکمیل گزارش مرحله نخست فاز کنونی مطالعات و همچنین ادامه روند مطالعات مبتنی بر شرح خدمات طرح می‏باشد.

شرح : محورهای اصلی این پروژه بشرح زیر می‏باشد :

  • مطالعه پارامترهای دریایی و جوی مورد اندازه‏گیری
  • بررسی ویژگی‏های مکانیک خاک و هیدرودینامیک منطقه با جمع‏آوری و پردازش اطلاعات موجود از نواحی ساحلی دریای خزر
  • مطالعه وضعیت حاکم بر اراضی محلی در محدوده ایستگاه‏های ساحلی که در حد گزارش کنونی تنها مشتمل بر ایستگاه ساحلی امیرآباد نکا گشته و نتایج بررسی مشابه در خصوص سه ایستگاه ساحلی نوشهر، انزلی و آستارا در ادامه مطالعات ارائه خواهد گردید.
  • بررسی و مطالعه ایستگاه‏های هواشناسی و اندازه‏گیری‏های دریایی موجود عمدتاً با هدف چگونگی تأثیر در روند فاز کنونی مطالعات
  • مطالعه سه نمونه شبکه دیده‏بانی دریایی طراحی شده در سطح بین‏المللی و بررسی جنبه‏های تشابه طراحی با شبکه دیده‏بانی دریای خزر با تکیه بر معیارها و الگوی اتخاذ شده برای طراحی شبکه
  • مطالعه تفصیلی و تشریحی فنی روش‏های مستندسازی و ارائه اطلاعات دریایی بر اساس آخرین تجربیات برداشت اطلاعات و متناسب با توان پردازش سیستم‏ها و تجهیزات اندازه‏گیری
  • تهیه فهرست و مطالعه نیازهای کاربران آمار و اطلاعات دریایی با تکیه بر میزان و تأثیر بر طراحی شبکه خصوصاً انتخاب پارامترها

نتیجه :

       تکمیل مباحث مربوط به محورهای مطالعاتی فوق‏الاشاره انجام پذیرفته و مباحث قابل بررسی در ادامه روند مطالعات در گزارش‏های آتی ارائه خواهد گردید.


پروژه : مدل جامع بیلان آبی دریای خزر

کارفرما : وزارت نیرو- سازمان تحقیقات منابع آب (تماب)- مرکز  مطالعات و تحقیقات منابع آب دریای خزر

مجری : مؤسسه پژوهش‏های مهندسی ایران

سال انجام : سال‏های ۱۳۷۴ – ۱۳۷۳

همکار/ همکاران : مؤسسه پژوهش‏های مهندسی ایران

هدف :

تحلیل عوامل مؤثر بر افزایش سطح تراز آب دریا، انتخاب مدل‏های مناسب مطالعاتی و پردازش داده‏ها براساس آنها برای پیش‏بینی سطح تراز آب دریای خزر می‏باشد.

مقدمه :

       بالا آمدن سطح تراز آب دریای خزر موجب خسارات‏ فراوانی به تأسیسات شهری، اماکن تجاری، مسکونی و غیره شده است، به منظور کنترل آثار تخریبی ناشی از پیشروی آب دریا و ارائه راهبرد مناسب مطالعات پیش‏بینی سطح تراز آب دریای خزر الزامی بنظر می‏رسد.   

شرح :

   از مهمترین پیش فرض‏های مؤثر بر تراز آب دریای خزر به ترتیب اولویت به شرح زیر می‏باشد :

  • عوامل آب‏وهوائی
  • تغییر جریان خروجی به خلیج قره‏بغاز
  • آلودگی دریا و کاهش تبخیر از سطح آن
  • افزایش جریان آبهای زیرزمینی
  • عوامل زمین‏ساختی
  • انتقال آب از حوضه دریای شمال به حوضه دریای خزر
  • انتقال آب از طریق کانال دن- ولگا

نتیجه :

          در گزارش پروژه مدل جامع بیلان آب دریا چهار پارامتر : علل افزایش سطح تراز آب دریای خزر، اثر بخارات انتقال یافته از اراضی آسیای میانه، جریان رودخانه‏ای و رژیم هیدرولوژیک ولگا و انسداد کانال قره‏بغاز مورد بررسی قرار گرفته است.

گزارشات و پایان نامه های دانشجویی
ویرایش کنید
 
ردیف نام پایانامه نام و نام خانوادگی دانشجو استاد راهنما / استاد مشاور نام دانشگاه تاریخ انتشار
۱ نگاهی به‏استان مازندران وبررسی‏مسائل صید و بهره‏برداری ماهی در آن اسداله دیوسالار پرویز کردوانی دانشگاه تهران- دانشکده ادبیات و علوم انسانی ۱۳۶۹
۲ بالا آمدن آب دریای خزر و اثرات آن بر سواحل عبداله شیخ طلائی راهنما: خسرو برگی و حسین معماریان دانشگاه تهران – دانشکده فنی- رشته عمران ۱۳۷۰
۳ زمین شناسی زیست‏چینه‏ای و پالئوژئوگرافی رسوبات دوران چهارم در سواحل جنوبی دریای خزر همایون خوشروان راهنما: سیدمحمدعلی جعفریان مشاور: سیدمحمد موسوی روحبخش دانشگاه اصفهان – دانشکده علوم- گروه زمین‏شناسی ۱۳۷۳
۴ زمین‏شناسی زیست‏چینه‏ای و پالئوژئوگرافی رسوبات دوران چهارم‏ درسواحل جنوبی دریای خزر همایون خوشروان راهنما: سیدمحمدعلی جعفریان مشاور: سیدمحمد موسوی روحبخش   دانشگاه اصفهان- دانشکده علوم ، گروه زمین‏شناسی ۱۳۷۳
۵ اقیانوس‏شناسی دریای خزر فرح بیگدلی راهنما: محمدرضا بنازاده مشاور: ایرج بیات دانشگاه آزاد اسلامی- واحد تهران شمال- دانشکده علوم و فنون دریایی ۱۳۷۵
۶ مطالعه بخشی از رسوبات و فسیل‏های جانوری دریای خزر- (آشوراده – چالوس) افشین اصغری راهنما: ابراهیم امین سبحانی و علی میثمی مشاور: احمد معتمد و سیدمحمد موسوی روحبخش دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران شمال- گروه زمین‏شناسی ۱۳۷۹
۷ بررسی و مطالعات رسوب‏شناسی و ژئوتکنیکی مناطق رسوبگذاری سواحل جنوبی دریای خزر محمد دنکوبان راهنما: همایون خوشروان و عسکر جانعلی زاده دانشگاه مازندران – دانشکده فنی و مهندسی ۱۳۸۰
۸ ناحیه‏بندی هیدرودینامیکی سواحل جنوبی دریای خزر براساس ارزیابی مورفودینامیکی ساحل منصوره شهریاری راهنما: همایون خوشروان و مسعود ترابی آزاد مشاور: افشین محسنی آراسته دانشگاه آزاد اسلامی-  واحد تهران شمال- دانشکده علوم و فنون دریایی -گروه فیزیک دریا ۱۳۸۲
۹ جانمائی و طبقه‏بندی منابع آلاینده زیست‏محیطی سواحل جنوبی دریای خزر در منطقه مازندران حافظ غفاری راهنما: حسن امینی راد و همایون خوشروان دانشگاه مازندران- دانشکده فنی و مهندسی ۱۳۸۲
۱۰ ارزیابی تنوع زیستی شکم پایان Gastro Poda در آبهای جنوبی دریای مازندران- رشته مهندسی منابع طبیعی – شیلات عمار گیلانی لاریمی راهنما: علی بهمنش مشاور: همایون خوشروان   دانشگاه آزاد اسلامی- رشته مهندسی منابع طبیعی- شیلات ۱۳۸۳
۱۱ تفسیر نیمرخ‏های لرزه‏ای چهارگوش انزلی (جنوب غرب حوضه خزر جنوبی) از دیدگاه نفتگیرهای ساختمانی و چینه‏ای محسن کلانی راهنما: سعید خدابخش مشاور: حسن محسنی و چنگیز امیربهبودی دانشگاه بوعلی سینا- دانشکده علوم -گروه زمین‏شنسی ۱۳۸۴
۱۲ درجه‏بندی میزان سطح انرژی هیدرودینامیکی مناطق ساحلی خزر جنوبی در محیط GIS آزاده عزیز جلالی راهنما: همایون خوشروان و علی اکبر بیدختی مشاور: افشین محسنی آراسته دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات ۱۳۸۵
۱۳ ارزیابی تغییرشکل رفتاری ویژگی‏های مورفودینامیک رسوبی سواحل جنوبی دریای خزر طی فصول گرم و سرد سال سمیه روحانی‏زاده راهنما: همایون خوشروان مشاور : سادات فیض‏نیا دانشگاه آزاد اسلامی – واحد علوم و تحقیقات ۱۳۸۵
۱۴ مطالعه و پهنه‏بندی خطرات ژئوتکنیکی در نوار ساحلی دریای مازندران سولماز بابکان راهنما : حسین معماریان و مهدی زارع دانشگاه تهران- دانشکده‏های فنی- دانشکده مهندسی معدن، ۱۳۸۵
۱۵ سرشت‎نمایی سنگ مخزن چلکن در چاه خزر-۱- واقع در جنوب غربی دریای خزر بر اساس تلفیق اطلاعات پتروفیزیک، ……. مریم مظفری راهنما: علیرضا بشری مشاور: سیدمحمدموسوی روحبخش دانشگاه آزاد اسلامی – واحد علوم و تحقیقات ۱۳۸۶
۱۶ پهنه‏بندی خطر سونامی‏درسواحل جنوبی دریای‏خزر سحر امیرنژاد مژدهی راهنما: حسین معماریان و مهدی زارع دانشگاه تهران – دانشکده مهندسی معدن ۱۳۸۶
۱۷ بازسازی نوسانات سریع سطح تراز آب دریای خزر با استفاده از شواهد رخساره‏ای در رسوبات تحت‏الارضی هولوسن مهدی احمد کمرپشتی راهنما: همایون خوشروان مشاور: حسینعلی مختارپور دانشگاه شهید بهشتی- دانشکده علوم زمین ۱۳۸۶
۱۸ مدیریت زمین‏شناسی زیست محیطی در ارزیابی پتانسیل خطر منابع آلاینده وابسته به منابع معدنی و چشمه‏های هیدرونرمال در حوضه آبریز رودخانه هراز مریم محمدپور راهنما: غلامعباس کاظمی و همایون خوشروان دانشگاه صنعتی شاهرود دانشکده علوم زمین ۱۳۸۶
۱۹ پهنه بندی درجه ریسک و خطر آسیب‏پذیری زیست‏محیطی تالاب میانکاله با استفاده از سامانه جغرافیایی GIS مونا مقدم راهنما: همایون خوشروان مشاور: احمد نوحه‏گر دانشگاه آزاد اسلامی –  واحد بندرعباس- گروه مدیریت محیط زیست ۱۳۸۶
۲۰ ارزیابی حساسیت سواحل استان گلستان با استفاده از شاخص‏های بوم‏شناختی یاسمن گندمی راهنما: احمد سواری و همایون خوشروان مشاور: وحید چگینی و عبدالمجید دورقی دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر- گروه بیولوژی دریا ۱۳۸۸
۲۱ بررسی تأثیرات تغییر اقلیم سواحل بر نوسانات آب دریای خزر رضا عسکری راهنما :حسین قربانی‏زاده مشاور : عبدالعظیم قانقرمه دانشگاه آزاد اسلامی آزاد – واحد شوشتر ۱۳۸۸
۲۲ طبقه‏بندی زیستگاه‏های ساحلی در ناحیه‏ی تالاب میانکاله و معرفی عوامل محدودکننده مونا عباسی و فریبا آزادی راهنما: نوشین سجادی دانشگاه آزاد اسلامی – واحد تهران شمال ۱۳۸۹
۲۳ تعیین محدوده شکست امواج با استفاده از مدل موج و جریان دریای خزر (CASWAC) و ویژگی‏های مورفودینامیک رسوبی در سواحل انزلی و امیرآباد مینو فلک رو راهنما : همایون خوشران دانشگاه تربیت مدرس دانشکده علوم دریایی- گروه فیزیک دریا ۱۳۸۹
۲۴ بررسی تغییرشکل زبانه ماسه‏ای میانکاله تحت‏تآثیر عوامل هیدرودینامیک مریم‏السادات فرهاد باستان راهنما: همایون خوشروان مشاور: علی‏اکبر بیدختی و علی کرمی خانیکی دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات ۱۳۸۹
۲۵ برآورد خسارات ناشی از آلودگی آب و ارزش‏گذاری اقتصادی منابع آب تالاب میانکاله حامد نخجیری راهنما: همایون خوشروان و زهرا عابدی مشاور: مجید احمدیان دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات ۱۳۸۹
۲۶ بررسی تغییرات اکولوژیک پوشش گیاهی و زیستگاه‏های سواحل ذخیره‏گاه زیست کره میانکاله با استفاده از ترانسکت زینب کاظمی گرجی راهنما : شهریار سعیدی مهرورز و علیرضا نقی‏نژاد دانشگاه گیلان- دانشکده علوم پایه ۱۳۹۰
۲۷ بررسی تأثیر هیدرودینامیک و میزان انتقال رسوب ناحیه شستگی امواج (Swash zone) بر تغییرات بستر سواحل ماسه‏ای آرش کیانی راهنما: میر احمد لشته نشائی مشاور: جواد ملک دانشگاه گیلان- دانشکده فنی ۱۳۹۱
۲۸ تعیین شدت آسیب‏پذیری فرسایشی حاصل از نوسانات سریع و فعالیت‏های انسانی در سواحل مازندران مرکزی ضربعلی شعبانیان راهنما: همایون خوشروان مشاور: فرهود آذرسینا دانشگاه ازاد اسلامی – واحد علوم و تحقیقات ۱۳۹۲
۲۹ زمین‏شناسی زیست چینه‏ای و رخساره‏ای رسوبات پلئیستوسن فوقانی هلوسن ناحیه ساحلی میانکاله فاطمه آقاداداشی ابهری راهنما: همایون خوشروان و احمد معتمد مشاور: محمدرضا اسپهبد دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات، دانشکده علوم پایه، گروه زمین‏شناسی ۱۳۹۲
۳۰ عکس‏العمل ساختاری رسوبات ناحیه ساحلی میانکاله در مقابل فعالیت‏های انسانی و ساخت‏وسازهای ساحلی سارا نخجیری   راهنما: همایون خوشروان و احمد معتمد مشاور: محمدرضا اسپهبد دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات ۱۳۹۲
۳۱ «مطالعه و مدلسازی پخش پلوم آلودگی رودخانه چالوس در دریای خزر و اثرات محیط زیستی آن» مریم مهدوی سقندیکلائی راهنما: محمدحسین نیک سخن مشاور: ناصر حاجی‏زاده ذاکر دانشگاه تهران- دانشکده محیط زیست ۱۳۹۴
۳۲ نقش و اثرات ساختاری زمین‏شناسی بر منظر زیست‏محیطی به‏ویژه کیفیت و کمیت چاه‏های شرب روستاهای آبریز رودخانه فشم ابراهیم بیگی راهنما: پروین فرشچی و همایون خوشروان دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات ۱۳۹۴
۳۳ تأثیر نوسانات آب دریا بر نیمرخ عرضی سواحل ماسه‏ای سهیل عطایی حسن کیاده راهنما: مهدی عجمی و میراحمد لشته نشایی دانشگاه صنعتی شاهرود- دانشکده مهندسی عمران ۱۳۹۴
۳۴ اثر تغییرات ساحلی بر شاخص‏های مورفودینامیکی بندر آستارا سورنا قاسمی‏نژاد راهنما: همایون خوشروان مشاور: امیرپویا صراف دانشگاه آزاد اسلامی- واحد علوم و تحقیقات ۱۳۹۴
۳۵ نیازسنجی و اتخاذ راهکارهای مهندسی برای اتصال ایمن و پایدارخلیج گرگان و دریای خزر سعید رودباری شهمیری راهنما : مهدی عجمی و همایون خوشروان دانشگاه شاهرود – دانشکده مهندسی عمران ۱۳۹۵
۳۶ بررسی راندمان حذف همزمان فنل و کروم موجود در آب دریای خزر با استفاده از فوتوکاتالیست TiO2 الهه فقیه‏نصیری راهنما: داریوش یوسفی کبریا و  فرهاد قادری دانشگاه صنعتی نوشیروانی بابل- دانشکده مهندسی عمران ۱۳۹۶
۳۷ عمق‏سنجی سواحل جنوبی دریای خزر با استفاده از تصاویر ماهواره‏ای سید حسین میرمحمدی راهنما: کریم سلیمانی مشاور : سیده معصومه بنی‏هاشمی مؤسسه آموزش عالی آبان هراز- دانشکده علوم محیطی ۱۳۹۶
۳۸ بررسی زون‏بندی پوشش گیاهی سواحل دریای خزر (بابلسر تا بندر امیرآباد) و تأثیر عوامل تخریب روی جوامع گیاهی سامره تیرگان راهنما: علیرضا نقی‏نژاد مشاور: همایون خوشروان   دانشگاه مازندران- دانشکده علوم پایه ۱۳۹۶
۳۹ طراحی مدل اقیانوسی دریای مازندران زهره حیدری نشلی راهنما: محمدتقی زمانیان و مسعود صدری نسب دانشگاه علوم و فنون دریایی خرمشهر- گروه آموزشی فیزیک دریا ۱۳۹۶
ویرایش کنید
برای افزودن محتوا اینجا را کلیک کنید
اسکرول به بالا