در طی دهه شصت خورشیدی هنگامی‌که با افزایش سطح آب دریای خزر، سواحل این دریا به زیر آب‌رفته و تأسیسات و اماکن ساحلی تخریب می‌شدند، سؤالاتی نظیر علل افزایش سطح آب دریای خزر و راه‌های پیشگیری از آن مهمترین مسائلی بودند که مطرح می‌گردیدند و نهایتاً از سوی دولت پاسخ به این سؤالات و تعیین راهکارهای موردنیاز به عهده وزارت نیرو گذاشته شد.
از آنجایی‌که موضوع شناخت دریای خزر از یکسو همراه با پیچیدگی‌های خاص خود بوده و از سوی دیگر به دلیل کمبود و فقدان اطلاعات، مطالعات موردی و مقطعی نمی‌توانست کارساز باشد، لذا نیاز به تشکیلاتی که بتواند با اتخاذ راهکارهای اصولی و سازمان‌دهی نیروی انسانی متخصص، بستر لازم را برای شناخت این منبع آبی فراهم آورد، در سطوح وزارت نیرو احساس گردید.
بنابراین در آبان ماه سال 1371 خورشیدی “مرکز مطالعات و تحقیقات منابع آب دریای خزر” در مرکز استان مازندران تأسیس و اساسنامه آن به تأیید معاونت امور آب و مدیران ارشد ستاد آب وزارت نیرو و مدیران عامل آبهای منطقه‌ای استان‌های ساحلی رسید.
از آنجایی‌که مسائل دریای خزر همچنان در سطح ملّی و منطقه‌ای بازتاب‌های گسترده داشته است، در سال 1374 مجلس شورای اسلامی، وزارت نیرو را ملزم به تشکیل مرکز مطالعات و تحقیقات خزر با همکاری فدراسیون روسیه نمود که نشان‌دهنده اهمیت پژوهش پیرامون این دریا از نگاه نمایندگان محترم مردم بوده است.
امروز مرکز ملّی مطالعات و تحقیقات دریای خزر به‌عنوان مجموعه‌ای از “موسسه تحقیقات آب” پاسخگوی نیازهای مطالعاتی ـ پژوهشی امور آب وزارت نیرو پیرامون دریای خزر و منابع آب آن می‌باشد.
- افزایش سریع تراز آب دریای خزر به میزان 2/5 متر در دهههای شصت و اوایل هفتاد خورشیدی
- فرسایش و تخریب اراضی ساحلی
- تحمیل خسارات فراوان (حدود 15 میلیارد دلار) به کشورهای حاشیه دریای خزر (عمدتاً ایران و روسیه)
- پیچیدگی مدیریت این معضل در کشور ایران به دلیل فقدان و کمبود اطلاعات مدوّن و منظم پیرامون دریای خزر و رفتار نوسانی آن
ایجاد مجموعه‌ای متمرکز بر مسائل منابع آب دریای خزر جهت رفع نیازمندیهای مطالعاتی ـ تحقیقاتی کشور
از مهمترین اهداف و فعالیت‌های مرکز (بر اساس مفاد اساسنامه)، بررسی مستمر بیلان آبی دریای خزر و پیشبینی تراز آب در کوتاه‌مدت و درازمدت و مطالعه اثرات نوسانات سطح آب دریا بر روی سواحل و پیشنهاد رقوم بهینه جهت حفاظت مناطق ساحلی است.
1. اهداف اصلی
- بررسی مستمر بیلان آبی دریای خزر (هیدرولوژی دریایی) و پیشبینی تراز سطح آب در کوتاه‌مدت و درازمدت با احداث و تجهیز ایستگاه‌های اندازه‌گیری ثابت و شناور
- مطالعه اثر نوسانات سطح آب دریا بر روی سواحل و پیشنهاد رقوم بهینه جهت حفاظت مناطق ساحلی
- بررسی، تجزیه و تحلیل روند آلودگی‌های دریا
2. اهداف فرعی:
- مطالعه و تحقیق در خصوص مسائل هیدرودینامیک و آب و هواشناسی دریای خزر
- جمع‌آوری و پردازش آمار و اطلاعات و ایجاد بانک اطلاعات موردنیاز دریای خزر
- انتشار نتایج مطالعات و تحقیقات انجام‌شده
- استقرار و بهره‌برداری از سامانه پایش‌های محیطی دریای خزر
- توسعه و ارتقاء ظرفیت‌های مطالعاتی ـ تحقیقاتی به‌منظور تقویت پایگاه اطلاعاتی دریای خزر
- دستیابی به یک سامانه جامع و پایدار در مدیریت و توسعه مناطق ساحلی
- ارتقای همکاری با ارگان‌ها، سازمان‌های دریایی و دانشگاه‌ها و موسسات پژوهشی در سطح ملّی و منطقه‌ای
- بررسی روش‌های مناسب حفاظت مناطق ساحلی با استفاده از مجموع تدابیر مربوطه
- بررسی اثر نوسانات در تداخل آب شور و شیرین در سفره آبهای زیرزمینی ساحلی
- آموزش و ارتقاء سطح دانش متخصصان مرکز در داخل و خارج از کشور
- ارتقاء آگاهی‌ها و دانش عمومی پیرامون دریای خزر و نوسانات تراز آب آن
- ارتقای سطح فعالیت‌های تحقیقاتی با برگزاری و شرکت در گردهمایی‌ها و سمینارهای ملّی، منطقه‌ای و بین‌المللی
- مشارکت مالی و علمی در موسسات پژوهشی، آموزشی و تحقیقاتی و گردهمایی‌های داخل و خارج از کشور
پایش محیطی دریای خزر
- مطالعه تراز آب دريای خزر
- پایش خط ساحل، نیمرخ‌های ساحلی و فرایندهای ساحلی
- اندازه‌گیری مشخصه‌های فیزیکوشیمیایی، کیفیت آب و رسوبات بستر دریا
- شناخت هیدرولوژی رودخانه‌های ورودی و رسوبات رودخانهای
- مطالعه عوامل هیدرودینامیک دریا (امواج، جریانهای دریایی) و مشخصه‌های هواشناسی دریایی
- تهیه گزارش‌های تخصصی
مطالعات مدیریت مناطق ساحلی
- تعیین حد حریم و بستر دریا
- مطالعه محدودههای خطر آب‌گرفتگی
- کنترل تغییرات خط ساحل و پروفیلهای ساحلی
- مطالعه اثر نوسانات بر سواحل
- مطالعه ساختار طبیعی سواحل و تغییرات آن
- تهیه گزارش‌های تخصصی
اطلاع‌رسانی پیرامون دریای خزر
- تهیه گزارش‌های تخصصی درزمینه نوسانات دریای خزر، کیفیت منابع آب و رسوب دریا و آب ورودی رودخانه‌ها، تغییرات خط ساحل و نیمرخ‌های ساحلی
- انتشار بولتن خبری دریای خزر
- ترجمه، تألیف کتب و مقالات علمی
همکاری‌های ملّی منطقه‌ای
- همکاری با ارگان‌های دریایی کشور در راستای تبادل اطلاعات و فعالیت‌های تحقیقاتی
- همکاری با دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی در راستای انجام پروژه‌های تحقیقاتی و پایان‌نامه‌های تحصیلی
- عضویت در کمیته اقیانوس‌شناسی فیزیکی شورای عالی اقیانوس‌شناسی
- مشارکت در قانون موافقت‌نامه همکاری‌های آب‌شناسی و هواشناسی پنج کشور ساحلی دريای خزر (CASPCOM)
- برگزاری کارگاه‌های آموزشی، تخصصی درزمینه مسائل دریای خزر و چالش‌های آن و ارائه دستاوردهای علمی و پژوهشی در سمینارها و کنفرانس‌های مرتبط
تدوین برنامه‌های راهبردی و انجام مطالعات و پژوهش‌های موردنیاز جهت حفاظت و کنترل محدوده بستر و حریم دریا در راستای وظایف وزارت نیرو به‌منظور ارائه راهکارهای علمی جهت ساماندهی سواحل و بهرهوری بهینه از کاربری اراضی و توسعه پایدار مناطق ساحلی دریای خزر
تدوین برنامه های راهبردی و اقدامات لازم جهت پایش محیطی دریای خزر بر اساس استانداردها و دستورالعملهای ملّی و بین‌المللی در راستای تولید، جمع‌آوری و ایجاد بانک اطلاعات پارامترهای دریایی و انجام مطالعات و پژوهش‌های موردنیاز به‌منظور کنترل شرایط محیطی خزر و اطلاع‌رسانی مناسب
پایش دورهای دریا و سواحل
اندازه‌گیری دورهای نیمرخ‌های ساحلی، کیفیت آب و مشخصه‌های رسوبی از بخش خشک ساحلی تا عمق 10متر دریا در 14 محور شاخص در سواحل جنوبی دریای خزر
پایش مصب رودخانه‌ها و تالاب‌ها
مطالعه دورهای کیفیت آب و ژئوشیمی رسوبات در محل مصب 10 رودخانه مهم دریای خزر و خلیج گرگان و تالاب انزلی
پایش تغییرات تراز آب و مطالعه بیلان آبی دریای خزر
تحلیل داده‌های تراز آب دریای خزر و تهیه گزارش‌های فصلی و سالانه نوسانات دریای خزر
این سامانه با هدف توسعه بستری تحت وب و آنلاین به‌منظور اشتراکگذاری اطلاعات و داده‌های محیطی مرتبط با منابع آب دریای خزر و پشتیبانی از تحقیقات علمی و ارائه داده‌های محیطی به پژوهشگران جهت گسترش همهجانبه تحقیقات و پژوهش‌های کاربردی در حوضه دریای خزر در راستای تسهیل در حل مشکلات اقتصادی، اجتماعی و زیستمحیطی راهاندازی گردیده است.
- تعریف و تدوین فعالیت‌های پژوهشی موردنیاز در زمینه منابع آب دریای خزر
- پاسخگویی و اظهارنظرهای فنی در خصوص مسائل دریای خزر و منابع آبی آن در سطح ملّی و منطقه‌ای
1. دستگاه نمونه‌بردار رسوب سطحی
Van Veen Grab Sampler
نمونه‌های رسوب با استفاده از نمونهگیر رسوب سطحی با سهبار تکرار برداشت میشوند و تمامی نمونه‌ها از نوع دستخورده میباشند. معمولاً با استفاده از یک دستگاه GPS دستی موقعیت برداشت رسوب تعیین و با استفاده از اکوساندر ضمن کنترل عمق، اقدام به برداشت نمونه رسوب میشود. نمونه‌های برداشتشده با کدگذاری مشخص و با استفاده از نایلون بستهبندی میشوند. همچنین برای برداشت نمونه رسوبات دستنخورده بستر (توالی رسوبی) از دستگاه مغزه‌گیر رسوب استفاده میشود.
2. دستگاه نمونه‌بردار رسوب مغزه‌گیر وزنی
(موجود در انبار پایش محیطی موسسه تحقیقات آب)
3. نمونه‌بردار آب
Multi Water Sampler
نمونهگیر آب با قابلیت نمونه‌برداری از آب دریا در اعماق مختلف کاربرد دارد.
4. مولتی پارامتر
Multi Parameter
دستگاه اندازه‌گیری پارامترهای شیمیایی همراه با پروبهای مختلف که قابلیت اندازه‌گیری EC، TDS، DO، Salinity، pH و ORP را دارد.
(موجود در انبار پایش محیطی موسسه تحقیقات آب)
5. دستگاه اندازه‌گیری پارامترهای فیزیکی آب
CTD (Conductivity, Temperature, Depth)
باقابلیت اندازه‌گیری پارامترهای هدایت الکتریکی، دما، فشار، شوری، چگالی و سرعت صوت از آب
6. عمق‌یاب دستی
Plastimo Echotest Handheld Depth Sounder
صداگیر عمقی دستی کوچک که عمق را نسبت به پایین، فاصله تا صخره یا اسکله زیر آب نشان می‌دهد.
7. دستگاه موقعیت‌یاب GPS
یک دستگاه یا ردیاب است که موقعیت کاربر (مشخصات طول، عرض جغرافیایی و ارتفاع) را تعیین میکند.
8. ادوات و تجهیزات نقشه‌برداری
8ـ1. دوربین تئودولیت
دوربین تئودولیت یکی از ابزارهای مهندسی است که برای اندازه‌گیری زاویههای افقی و عمودی در شبکههای مثلثبندی شده به کار میرود.
8ـ2. دوربین نیوو
دوربین نیوو (ترازیاب) برای اندازه‌گیری اختلاف ارتفاع میان دو نقطه به کار میرود.
8ـ3. دوربین نقشه‌برداری توتال استیشن ـ لایکا
با قابلیت اندازه‌گیری پارامترهای هدایت الکتریکی، دما، فشار، شوری، چگالی و سرعت صوت از آب
Leica Power TS 02
9. وينچ دستی
Hand Winch
وینچ دستی برگشتپذیر برای کاربردهای عمومی محوله افقی است با قابليت اتصال به ديواره قايق
10. قايق موتوری 10 نفره فايبرگلاس
آزمایشگاه رسوب
مدیریت امور آزمایشگاه رسوب از سال 1378 خورشیدی به‌منظور تامین نیازهای این مرکز تاسیس شده است. این بخش به مرور و با توجه به پروژه‌های تعریف‌شده در مرکز، تقویت و بروزرسانی شده و امروزه علاوه بر انجام خدمات آزمایشگاهی در حیطه وظایف حاکمیتی، به دیگر مراکز دولتی، خصوصی، دانشگاهی و تحقیقاتی نیز ارائه خدمات می‌دهد.
از جمله اهداف کلیدی این واحد آزمایشگاهی، ارائه داده‌های ایمن، با صحت و دقت زیاد و در کوتاه‌ترین زمان ممکن است.
پارامترهای قابل اندازه‌گيری در آزمایشگاه رسوب
1. اندازه‌گیری مشخصات بافتی (اندازه‌گيری دانهبندی رسوبات)
2. تعیین وزن مخصوص ذرات رسوبی
3. مورفوسکوپی رسوبات و کانی‌شناسی رسوبات
4. تعيين درصد كربنات (كلسيمتر)
مهمترین فعالیت‌ها و اقدامات
1. تولید داده‌های مشخصه‌های فیزیک و شیمیایی رسوبات ساحل و بستر دریا
(از طریق انجام عملیات پایش در ایستگاه‌های شاخص و در دوره‌های زمانی تعریف‌شده)
2. تولید مستندات علمی و تخصصی
از مهمترین گزارشات:
1. ارزيابی تغيير شکل رفتاری مورفوديناميک رسوبات سواحل جنوبی دريای خزر
2. آسیبپذیری سواحل جنوبی دريای خزر (آنالیز حوضه رسوبگذاری سواحل جنوبی دریای خزر)
3. بررسی تغییرات رسوبات ساحلی در کرانه جنوبی دریای خزر (بر اساس نمونه‌های برداشتی از پنج گشت دریایی در سال‌های 1390 تا 1391)
4. مشخصه‌های بافتی رسوبات در کرانه جنوبی دریای خزر
شیکر الک؛ دستگاهی است دارای یک موتور لرزاننده با دو نوع حرکت دورانی و عمودی بطور همزمان که قابلیت نصب الک روی آن وجود دارد و با لرزش خود رسوبات موجود در الکها را نسبت به ریزی و درشتی سرند میکند.
دستگاهی با توان بزرگنمایی جهت مطالعه دانههای رسوبی
دستگاهی است با ایجاد دمای یکنواخت و کنترل دقیق دما شرایط را برای خشککردن نمونه‌های رسوبی فراهم میکند.
ترازو آزمایشگاهی یک ترازوی دقیق برای اندازه‌گیری وزن نمونه‌های رسوبی است.
- تهیه پایگاه داده مکانی دریای خزر
- تحلیل پارامترهای محیطی و نوسانات
- بررسی تغییرات نیمرخ‌های ساحلی
- پایش کیفی مصب رودخانه‌های مهم سواحل جنوبی دریای خزربررسی تغییرات
- عوارض ساحلی دریای خزر بر اساس داده‌های دورسنجی
- بررسی تغییرات الگوی حرارتی آبهای ساحلی با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای
- عمق‌سنجی در محدوده آبهای ساحلی با داده‌های ماهواره‌ای
كتابخانه و مرکز اسناد مرکز ملّی مطالعات و تحقیقات دریای خزر شامل حدود 700 جلد کتاب، گزارش، مدارك و مستندات مربوط به دريای خزر و فيلمهای آموزشی و اطلس تصاوير در زمينه مسائل زيستمحيطی، دريایی و زمين‌شناختی می‌باشد.
- گزارش وضعیت نوسانات آب دریای خزر سال آبی 1400-1399
- گزارش نوسانات آب دریای خزر (فصل‌های پاییز، زمستان و بهار سال آبی 1400-1399)
- گزارش نوسانات آب دریای خزر (سال 2019 میلادی)
- گزارش نوسانات آب دریای خزر (نیمه اول سال آبی 99-1398)
- گزارش نوسانات آب دریای خزر در سال آبی 98-1397
- گزارش نوسانات آب دریای خزر (سه‌ماهه بهار 1398)
- گزارش نوسانات آب دریای خزر (سه‌ماهه زمستان 1397)
- گزارش نوسانات آب دریای خزر (سه‌ماهه پاییز 1397)
- گزارش نوسانات آب دریای خزر در سال آبی 97-1396
- گزارش نوسانات آب دریای خزر (سه‌ماهه بهار 1397)
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 1، دی‌ماه 1390
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 2، بهمن‌ماه 1390
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 3، اسفندماه 1390
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 4، فروردین‌ماه 1391
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 5، اردیبهشت‌ماه 1391
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 6، تابستان 1391
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 7، پاییز 1391
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 8، زمستان 1391
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 9، بهار 1392
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 10، تابستان 1392
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 11، پاییز 1392
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 12، زمستان 1392
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 13، بهار 1393
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 14، تابستان 1393
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 15، پاییز 1393
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 16، زمستان 1393
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 17، بهار 1394
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 18، تابستان 1394
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 19، پاییز 1394
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 20 و 21، زمستان 1394 و بهار 1395
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 22، تابستان و پاییز 1395
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 23، زمستان 1395
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 24 و 25، بهار و تابستان 1396
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 26، پاییز 1396
- فصلنامه خبری دریای خزر شماره 27، زمستان 1396 و بهار 1397
دکتر سیده معصومه بنی‌هاشمی
m.banihashemi@wri.ac.ir
caspian_sea@wri.ac.ir
01133687974
عنوان پروژه: مطالعات کاربری اراضی استان‌های مازندران و گلستان
کارفرما: سازمان تحقیقات منابع آب (تماب)
مجری: مهندسین مشاور پردام
همکار/همکاران: دکتر صفینیا
سال: 1377
مقدمه:
به دليل پيشروی شديد آب دريای خزر طی سال‌های 1356 تا 1374 و عدم اطلاع از وضعيت موجود نوار ساحلی، نياز به نقشه‌های کاربری اراضی سواحل جنوبی دريای خزر احساس گرديد. لذا با استفاده از نقشه‌های 1:2000 سواحل استان مازندران، پروژه تهيه نقشه‌های کاربری اراضی سواحل جنوبی دريای خزر (استان مازندران) مورد مطالعه قرار گرفت. اين پروژه در سال 1375 شروع شد و در سال 1378 خاتمه يافت.
اهداف پروژه:
از جمله اهداف اين مطالعات ارزيابی خطرات ناشی از ميزان پيشروی آب درياي خزر و برآورد خسارات احتمالی و مطالعات مرتبط با مديريت مناطق ساحلی و تعيين حريم دريای خزر بوده است.
روش کار:
برای انجام پروژه، ابتدا نقشه‌های آموفيلم با مقياس 1:2000 از سازمان نقشه‌برداری کشور تهيه و سپس رقومی‌سازی گرديد. در ادامه در محيط GIS لايه‌های مختلف کاربریها آمادهسازی و سپس در پايگاه سيستم اطلاعات جغرافيايی مستقر گرديد.
نتايج:
از نتايج اين پروژه توليد لايه‌های نقشهای شامل لايه توپوگرافی با دقت 0.5 متر، لايه کاربریها شامل مسکونی، اراضی مزروعی، باغات، منابع طبيعی، تجاری، اداری، آموزشی و زيربنايی می‌باشد.
عنوان پروژه: دستورالعمل روش‌های اندازه‌گيری پارامترهای آب و هواشناسی دريايی
تصویر شاخص
کارفرما: سازمان مدیریت منابع آب ایران ـ مرکز تحقیقات منابع آب (تماب) ـ مرکز ملّی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
مجری/مشاور: دانشگاه کیش
همکار/همکاران: دکتر محمدرضا بنازاده ماهانی
سال: 1377
مقدمه:
در سال 1373 با توجه به لزوم پژوهش‌های دريايی از يکسو و از سوی ديگر فقدان سوابق، مدارک و مستندات پيرامون چگونگی انجام اين مطالعات و اندازهگيریهای دريایی و ميدانی، پروژه تهيه دستورالعمل روش‌های اندازه‌گيری پارامترهای آب و هواشناسی دريايی تعريف گرديد تا از نتايج آن در مطالعات و تحقيقات پيش روی مرکز و همچنين در سطح کشور استفاده شود. اين پروژه در سال 1378 خاتمه يافت.
اهداف پروژه:
تهيه دستورالعمل و راهنما جهت اندازهگيریهای دريایی و مطالعات ميدانی با توجه به آخرين استانداردهای موجود در سطح بينالمللی
روش کار:
با استفاده از مدارک، مستندات، کتب مرجع و استانداردهای بينالمللی ابتدا فهرست مؤلفههای موردنياز جهت اندازه‌گيری در زمينه فيزيک دريا و هواشناسی تعيين گرديد و سپس در مورد تجهيزات و ابزار فنی اصلی و جانبی هر يک از آنها اطلاعات لازم تهيه شد. همچنين در خصوص راهنمای تعيين ايستگاه‌ها و اصول نمونه‌برداری و شناورهای تحقيقاتی بحثهای لازم انجام‌شده است.
نتايج:
در اين دستورالعمل مهمترین موارد به شرح زير قابل دستيابی است:
- فهرست مؤلفههای فيزيک و هواشناسی دريا
- روش تعيين ايستگاه‌ها و اصول نمونه‌برداری
- کاربرگهای مناسب جهت ثبت اطلاعات مؤلفههای دريايی
- انواع سيستمهای ارتباطی جهت ارسال داده‌ها
- روش‌های اندازه‌گيری مؤلفههای دريايی
- معرفی تجهيزات و ابزار فنی موردنياز
عنوان پروژه: مطالعات مدلسازی رياضی امواج در دريای خزر «مدل CASWAC»
کارفرما: سازمان مدیریت منابع آب ایران ـ مرکز تحقیقات منابع آب (تماب) ـ مرکز ملّی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
مجری: مهندسین مشاور تهران برکلی
همکار/همکاران: هوشنگ رئیسی
سال: 1376
مقدمه:
در مطالعات دريايی، شناخت امواج و جريانها در منطقه موردمطالعه از اهميت زيادی برخوردار است. در سواحل جنوبی دريای خزر برای تهيه طرحهای حفاظت سواحل و همچنين تعيين حريم دريا، لزوم داشتن اطلاعات و مشخصات در مورد پديدههای امواج و جريانهای دريايی احساس گرديد. لذا این مرکز در سال 1375 اقدام به تعريف و تهيه مدل امواج در درياي خزر با نام اختصاری مدل (CASWAC) نمود. مدل مربوط به امواج اين پروژه در سال 1378 تهيه گرديد.
اهداف پروژه:
تهيه يک مدل رياضی جامع در زمينه امواج در دريای خزر که دارای قابليت تعيين امواج ناشی از باد در منطقه عميق و همچنين مشخصات موج در مناطق کم‌عمق ساحلی باشد.
روش کار:
با استفاده از روابط تجربی توصيه‌شده در مهندسی سواحل برای توليد امواج ناشی از باد در منطقه عميق نرمافزارهای لازم تهيه گرديد. همچنين مدلسازی رياضی جهت انتقال موج آب عميق به آب کم‌عمق با استفاده از تئوری موج کوتاه انجام شده است.
نتايج :
- قابليت تعيين ارتفاع، پريود و جهت موج در منطقه عميق با استفاده از آمار و اطلاعات باد ايستگاه‌های ساحلی
- قابليت تعيين مشخصات موج در مناطق آب کم‌عمق با ملحوظ نمودن پديده خيزش و انکسار موج
- قابليت تعيين مشخصات موج پس از برخورد با مانع و سازههای دريايی با ملحوظ نمودن پديده تفرق امواج
عنوان پروژه: مطالعه آنومالی حرارتی سطح آب دريای خزر
کارفرما: سازمان مدیریت منابع آب ایران ـ مرکز ملّی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
مجری: مرکز سنجش از دور ایران (وزارت پست و تلگراف و تلفن)
همکار/همکاران: احمد توکل
سال: 1381
مقدمه:
اين پروژه به صورت آزمايشی (pilot) جهت ارزيابی داده‌های ماهواره NOAA به منظور تهيه دمای سطح آب دريای خزر و واسنجی آن با مشاهدات زمينی و اصلاح فرمول جهاني (SST) برای منطقه دريای خزر انجام گرفت. اين پروژه در سال 1380 شروع و در سال 1381 به خاتمه رسيد.
اهداف پروژه:
از جمله اهداف اين پروژه امکان‌سنجی بهره‌گيری از داده‌های ماهواره‌ای جهت دريافت داده‌های آب و هواشناسی منطقه خزر بوده است که در همين خصوص اين پروژه تعريف و دمای سطح آب دريای خزر با استفاده از داده‌های ماهواره‌ای (NOAA) مورد مطالعه قرار گرفت.
روش کار:
مراحل انجام کار در اين پروژه شامل تهيه تصاوير NOAA (NOAA-14 با سنجنده AVHRR/2) و تصحيحات هندسی با استفاده از پارامترهای مداری و انجام عمليات ميدانی شامل: اندازه‌گيری دمای سطحی آب دريا در هنگام گذر ماهواره و تصحيح فرمول جهانی (SST) براي منطقه دريای خزر بوده است.
نتايج:
از نتايج اين پروژه، توليد حدود 171 نقشه و تصوير دمای سطح آب دريای خزر در دوره زمانی شهريور 1378 لغايت پايان مرداد 1380 بوده است. علاوه بر آن فرمول جهانی ماهواره (NOAA) برای منطقه دريای خزر اصلاح گرديد که در مطالعات آينده ميتواند مورداستفاده قرار گيرد.
عنوان پروژ : مطالعات مد طوفان سواحل جنوبی دريای خزر
تصویر شاخص
کارفرما: سازمان مدیریت منابع آب ایران ـ مرکز ملّی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
مجری: مهندسین مشاور سازهپردازی ایران
همکار/همکاران: بخش مهندسی سواحل و بنادر (فرهاد مجد)
سال: 1381
مقدمه:
با توجه به اينکه تعيين تراز بحرانی آب دريای خزر در مديريت مناطق ساحلی و پهنه‌بندی کاربر اراضی سواحل جنوبی خزر نقش مهمی ايفا می‌نمايد لذا يکی از مؤلفههای مؤثر در اين موضوع افزايش تراز آب ناشی از طوفان است که در همين راستا پروژه مطالعه مد طوفان در سواحل جنوبی دريای خزر در سال 1379 برای اولين بار در کشور توسط این مرکز تعريف و کارهای مطالعاتی آن در سال 1381 خاتمه يافت.
اهداف پروژه:
تعيين ميزان افزايش تراز آب ناشی از طوفان در مناطق مختلف سواحل جنوبی دريای خزر
روش کار:
در اين مطالعه با استفاده از تحليل طوفانهای دريای خزر و الگوهای فشار هوا در سطح دريا، طوفان‌هایی با دوره بازگشت 2, 10, 25, 50 و 100 ساله محاسبه گرديدند. نهايتاً با استفاده از مدل (Mike 21) و تجزيه و تحليلهای لازم و همچنين واسنجی مدل از طريق آمار تراز آب ايستگاه ترازسنجی بندر انزلی ميزان مد طوفان در مناطق مختلف سواحل جنوبی دريای خزر محاسبه گرديد.
نتايج:
با استفاده از اين مطالعات برای اولين بار در کشور با استفاده از يک مدل پيشرفته در سطح جهان ميزان مد طوفان (افزايش تراز ناشی از طوفان) با دوره‌های بازگشت اشاره‌شده برای مناطق ساحلی آستارا، انزلی، نوشهر، نکاء و بندر ترکمن تعيين گرديد.
عنوان پروژه: طرح جامع مطالعات منابع آب دريای خزر
تصویر شاخص
مقدمه:
در سال 1373 با توجه به فقدان اطلاعات همهجانبه در مورد دريای خزر تصميم گرفته شد تا در طی يک پروژه جامع، مطالعات کلی در مورد دريای خزر به‌ویژه در زمينه منابع آب، نوسانات و حفاظت سواحل با توجه به پيشرويی‌های دريا به‌عمل آيد و نتايج پروژه در برنامه‌ريزی‌های مطالعاتي ـ تحقيقاتی مورد استفاده قرار گيرد. اين پروژه در سال 1376 خاتمه يافت.
اهداف پروژه:
برطرف نمودن نياز اوليه و فوری کشور در خصوص اطلاعات کلی پيرامون مسائل دريای خزر و پاسخگویی به دست‌اندرکاران اجرایی جهت مديريت و برنامه‌ريزی‌های توسعه‌ای کشور
روش کار:
در اين پروژه با استفاده از مدارک و مستندات موجود داخلی و خارجی و همچنين انجام مطالعات و پژوهش‌های موردنياز در سرفصل‌های مختلف مسائل دريای خزر، گزارش‌های تخصصی تهيه و ارائه گرديده است.
نتايج:
در طی انجام اين پروژه، 12 جلد گزارش تخصصی در زمينههای زير تهيه گرديد که مهمترين آنها عبارتند از:
1. عنوان پروژه: مطالعات اقتصادی، اجتماعی (جلد اول و دوم)
کارفرما: مرکز تحقیقات آب/گروه مهندسی سواحل و بنادر
مجری: همایون ذاکرقمصری (مدیر پروژه)
همکار/همکاران: محمد پورهاتفی، امیر اسفندیارنژاد و سیدحافظ ساداتنژاد
سال: 1375
در اين مطالعات ابتدا به موقعيت و مشخصات طبيعی ايران و سواحل دريای خزر و وضعيت جمعيتی و پراکندگی آن در استان‌های ساحلی پرداخته شده، سپس مطالعات مرتبط با صنعت و معدن، کشاورزی، جنگل و شيلات انجام گرفت. همچنين مطالعات اسکان جمعيت در سواحل دريای خزر، طرحهای تفصيلی شهرهای ساحلی و روند توسعه آنها، موقعيت اراضی خارج از محدوده شهرها و ارزيابی روستاهای نوار ساحلی و نهايتاً پيشنهاد اراضی ذخيره برای واگذاری به آسيبديدگان ناشی از پيشروی آب دريا ارائه گردید.
2. عنوان پروژه: مطالعات اقيانوس‌شناسی
کارفرما: مرکز تحقیقات آب/گروه مهندسی سواحل و بنادر
مجری: محمد ریاحی (مدیر پروژه)
همکار/همکاران: باسم الرمضان، امیر پورمندی و امیر اسفندیارنژاد
سال: 1376
در اين مطالعات با استفاده از نتايج گشت تحقيقاتی، پارامترهای اقيانوس‌شناسی فيزيکی در دريای خزر معرفی گرديده و سپس با تحليل باد، امواج آبهای عميق و کم‌عمق در نوار ساحلی ايران در خزر جنوبی مورد ارزيابی قرار گرفته است. ديناميک جريان در نوار ساحلی و تعيين مشخصه‌های هيدروديناميک دريا در انزلی، نوشهر و بندر ترکمن از ديگر مطالعات اين بخش می‌باشد.
3. عنوان پروژه: مطالعات هيدرولوژی رودخانه‌های اصلی منتهی به دریای خزر
کارفرما: مرکز تحقیقات آب/گروه مهندسی سواحل و بنادر
مجری: محمد ریاحی (مدیر پروژه)
همکار/همکاران: حسین شریفیمنش، سیدحسین قریشی و امیر اسفندیارنژاد
سال: 1376
آشنايی با رودخانه‌های مهم منتهی به دريای خزر، شمای کلی مورفولوژی و زمين‌شناسی حوضههای آبريز دريا، هيدرولوژی رودخانه‌های داخلی منتهی به دريای خزر و ميزان آبدهی آنها با استفاده از آمار و اطلاعات ايستگاه‌های آب‌سنجی از موضوعات اين بخش می‌باشد.
4. عنوان پروژه: مطالعات هواشناسی در دریا و حوزه آبریز آن
کارفرما: مرکز تحقیقات آب/گروه مهندسی سواحل و بنادر
مجری: محمد ریاحی (مدیر پروژه)
همکار/همکاران: همایون ذاکرقمصری، سیدحافظ ساداتنژاد
سال: 1376
در اين مطالعات مشخصه‌های کلی اقليم حوضه آبريز دريای خزر، تغييرات درازمدت مشخصه‌های اقليمی خزر، فرايندهای اقليمی در نيمکره شمالی و تحليل باد در نوار ساحلی دريای خزر با استفاده از داده‌های ايستگاه‌ها هواشناسی ارائه شده است.
5. عنوان پروژه: مطالعات حفاظت ساحلی
کارفرما: مرکز تحقیقات آب/گروه مهندسی سواحل و بنادر
مجری: محمد ریاحی (مدیر پروژه)
همکار/همکاران: باسم الرمضان، صادق یاری، امیر اسفندیارنژاد، سیدحافظ ساداتنژاد
سال: 1376
ارزيابی نوار ساحلی خزر و تقسيمبندی اين مناطق به لحاظ آسيبپذيری و اهميت اقتصادی، مطالعات ژئوتکنيک مناطق ساحلی خزر، منابع قرضه مصالح موردنياز و ارائه روش‌های حفاظت سواحل مناسب برای هر منطقه و بررسی اثرات زيستمحيطی آنها از نتايج اين بخش از مطالعات است.
6. عنوان پروژه: مطالعات رسوب ساحلی
کارفرما: مرکز تحقیقات آب/گروه مهندسی سواحل و بنادر
مجری : محمد ریاحی (مدیر پروژه)
همکار/همکاران: باسم الرمضان، امیر پورمندی، محمد پورهاتفی، امیر اسفندیارنژاد
سال: 1376
در اين مطالعات به بررسی نحوه رسوبگذاری و فرسايش و عوامل مؤثر در انتقال رسوب پرداخته شده است. همچنين نرخ انتقال رسوب عمود بر ساحل و موازی با آن در مناطق ساحلی دريای خزر مورد ارزيابی قرار گرفته است. فرسايش و بازيافت ساحل و همچنين اصلاح سواحل از ديگر موضوعات مطرح شده می‌باشد.
7. عنوان پروژه : مطالعات زمين‌شناسی سواحل دریای خزر
کارفرما: مرکز تحقیقات آب/گروه مهندسی سواحل و بنادر
مجری: محمد ریاحی (مدیر پروژه)
همکار/همکاران: بهزاد نظری، همایون خوشروان، محمد پورهاتفی و امیر اسفندیارنژاد
سال: 1376
در اين مطالعات به بررسی ساختارهای زمين‌شناسی کرانه ساحلی جنوب دريای خزر و چگونگی پيدايش و خاستگاه آن پرداخته شده، همچنين نگاه خاصی به زمين‌شناسی کواترنری شده است.
8. عنوان پروژه: مطالعات آبهای زيرزمينی
کارفرما: مرکز تحقیقات آب/گروه مهندسی سواحل و بنادر
مجری: محمد ریاحی (مدیر پروژه)
همکار/همکاران: حمیدرضا جهانی و سیدحافظ ساداتنژاد
سال: 1376
در اين مطالعات ويژگیهای زمين‌شناسی و هيدروژئولوژی نوار ساحلی دريای خزر مورد بررسی قرار گرفته و نقشه‌های پهنه‌بندی نوار ساحلی با توجه به ژرفای سطح ايستابی در نقاط مختلف و بر پايه نقشه‌های همژرفای سطح آب زيرزمينی تهيه شده است. بخش تغييرات تراز آب زيرزمينی و همچنين تماس آب شور دريا با آب شيرين آبخوانهای ساحلی در مناطقی که سابقه مطالعاتی اين موارد در آنها قابل دستيابی بوده است، به‌عنوان نمونه از کل پهنه مورد بررسی قرار گرفته و ارائه گرديده است.
9. عنوان پروژه: مطالعات بيلان و نوسانات آب
کارفرما: مرکز تحقیقات آب/گروه مهندسی سواحل و بنادر
مجری: محمد ریاحی (مدیر پروژه)
همکار/همکاران: باسم الرمضان و امیر پورمندی
سال: 1376
در اين مطالعات ابتدا علل و اثرات تغيير تراز آب درياها، اثرات گلخانهای و تغييرات اقليمی مورد بررسی قرار گرفته، سپس نوسانات تراز آب دريای خزر و علل آن شامل: فعاليتهای تکتونيکی، افزايش دبی رودخانه‌ها، جريان آبهای زيرزمينی، نزولات جوی، تبخير آب، تخليه آب به خليج قرهبغاز و تحليل نوسانات آب دريای خزر ارائه گشته است.
10. عنوان پروژه: مطالعات طراحی شبکه جمع‌آوری اطلاعات «جلد اول و دوم»
کارفرما: مرکز تحقیقات آب/گروه مهندسی سواحل و بنادر
مجری: همایون ذاکرقمصری و محمد ریاحی (مدیران پروژه)
همکار/همکاران: مرتضی منشیزاده
سال: 1376
اين مطالعات در هفت سرفصل با عناوين زير تنظيم گرديده است:
- شناسايی ايستگاه‌های موجود اندازه‌گيری کشور در حاشيه دريای خزر
- اطلاعات محلی موردنياز در راهبری طرحهای مهندسی سواحل
- روشها و تجهيزات ثبت اطلاعات
- بررسی قابليتهای ماهواره‌ای و عکس هوايی
- سختافزار و نرمافزار شبکه رايانهای جمع‌آوری اطلاعات
- روش‌های آماری پردازش اطلاعات
- هزينههای راهاندازی و نگهداری شبکه
عنوان پروژه: راهنمای مطالعات تعيين حريم سواحل درياها، درياچهها، تالاب‌ها و خورهای کشور
تصویر شاخص
کارفرما: معاونت برنامهریزی و نظارت راهبردی رئیس جمهور
مجری: موسسه تحقیقات آب/مرکز ملّی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
همکار/همکاران: دکتر عبدالعظیم قانقرمه، مهندس جواد ملک و …
سال: 1389
مقدمه:
درياها، درياچهها و تالاب‌ها به‌عنوان پهنههای آبی مستقر در مناطق مختلف کشورمان ضروری است در ابعاد قلمرو طبيعی‌شان مورد مطالعه قرار گيرند و مرز نهایی آنها با محيط اطراف‌شان مشخص گردد. در راستای هماهنگ‌سازی اقدامات و روشها و استفاده از آخرين شيوههای علمی در تعيين بستر و حريم، تهيه اين پروژه در سال 1384 آغاز و در سال 1386 خاتمه يافت.
اهداف پروژه:
هدف از انجام اين پروژه تشريح روش‌های مطالعاتی موردنياز برای تعيين بستر و حريم درياها، درياچهها، تالاب‌ها و خورهای کشور مطابق قوانين و مقررات مصوب می‌باشد.
روش کار:
اين راهنما دربرگيرنده فصول مختلفی شامل: بررسی قوانين و طبقه‌بندی پهنههای آبی، بررسی تجربيات تعيين بستر و حريم, راهنمای انجام مطالعات تخصصی، راهنمای تهيه نقشهها، جمعبندی و تلفيق مطالعات و ارائه الگوی پيشنهادی جهت اصلاح قوانين بستر و حريم می‌باشد.
نتايج:
در اين راهنما دستورالعملهای تعيين بستر و حريم به تفکيک درياها شامل: خليج فارس و دريای عمان، درياچههای بزرگ شامل: خزر و اروميه و نيز درياچههای کوچک و تالاب‌ها ارائه گرديده است. مندرجات اين مجموعه لازم است در پروژه‌های تعيين بستر پهنههای آبی به‌عنوان راهنما و استاندارد موردنظر سازمانها و موسسات پژوهشی و مهندسين مشاور ذي‌ربط قرار گيرد.
عنوان پروژه: بررسی نوسانات سطح آب دريای خزر در ايستگاه‌های ترازسنجی ساحلی و تعيين علل ناهمخوانیهای احتمالی
تصویر شاخص
کارفرما: شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران ـ دفتر پژوهش‌های کاربردی
مجری: موسسه تحقیقات آب/مرکز ملّی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
همکار/همکاران: عبدالعظیم قانقرمه
سال: 1392
مقدمه:
بررسی مستمر تراز آب دريای خزر با توجه به ويژگی نوسانات آن بسيار حائز اهميت می‌باشد. در اين ميان ايستگاه‌های ترازسنجی هم به لحاظ موقعيت قرارگيری و هم از نظر تجهيزات و چگونگی کارکردشان نقش مهمی را در اين مطالعات ايفا می‌نمايند. از سوی ديگر شرايط محيطی به لحاظ آب و هوایی و نيز پارامترهای دريایی در ثبت نوسانات دريا اهميت دارند. در اين پروژه که از سال 1385 شروع گرديد و در سال 1387 خاتمه يافت، موضوعات یادشده به تفکيک ايستگاه‌های ترازسنجی مورد بررسی و مطالعه قرار گرفت.
اهداف پروژه:
- تطبيق استقرار ايستگاه‌های ترازسنجی موجود در سواحل جنوبی دريای خزر با معيارهای موردنظر IOC
- بررسی چگونگی کاربرد تجهيزات و کد ارتفاعی صفر اشل با نقاط مبنا (BM) منطقه
- ارائه يک مدل مفهومی از رابطه تراز آب مشاهداتی با ميانگين سطح دريا و عوامل آب و هوایی و پارامترهای دريایی
روش کار:
- جمع‌آوری آمار و اطلاعات پیرامون سوابق نوسانات دريای خزر
- بررسی وضع موجود ايستگاه‌های ترازسنجی
- بررسی اثرگذاری پارامترهای محيطی شامل: هواشناسی و دريایی بر تراز آب
- عمليات ميدانی شامل: نقشه‌برداری، نصب تجهيزات و نمونه‌برداری از محل استقرار ايستگاه‌ها
- پردازش و تحليل اطلاعات جمع‌آوری شده و مقايسه تطبيقی داده‌ها و ارائه مدل مفهومی
نتايج:
در اين پروژه در ايستگاه‌های ترازسنجی بندر انزلی، بندر نوشهر، بندر صدرا، بندر اميرآباد (نکا) و آشوراده، صحت‌سنجی از کارکرد دستگاه‌ها به‌عمل آمد. صفر اشل اين ايستگاه‌ها مجددا نقشه‌برداری و اختلافات مشخص شد. در دوره‌های زمانی مشخص، ميزان تأثير عوامل محيطی بر تراز آب با استفاده از روش‌های آماری انجام و نتايج ارائه گرديد.
عنوان پروژه : بانک اطلاعات آب و هواشناسي درياي خزر
تصویر شاخص
کارفرما : سازمان مدیریت منابع آب ایران- مرکز ملی مطالعات دریای خزر
مجری : شرکت پژوهش‌های انفورماتیک پاسارگاد
همکار/ همکاران : مهندس احراری و حجتالله مقصودلو
سال : —
مقدمه :
در طي دو دهه گذشته از جمله مشکلات موجود در مطالعه مسائل مختلف درياي خزر در سطح ملي، کمبود آمار و اطلاعات آب و هواشناسي بوده است، بهمين دليل از سال 1375 ايجاد اين بانک با استفاده از کليه ظرفيتهاي علمي داخل و خارج از کشور در دستور کار مرکز قرار گرفت و نهايتاً در سال 1378 اين پروژه با نام اختصاري (CTDS) تکميل گرديد.
اهداف پروژه :
از مهمترين اهداف اين پروژه ميتوان به يکپارچهسازي آمار و اطلاعات درياي خزر در سطح ملي و همچنين فراهمسازي زمينه و امکان بهرهمندي از اين اطلاعات در انجام پروژههاي پژوهشي و زيربنائي مورد نياز کشور اشاره نمود.
روش کار :
تهيه بانک اطلاعات آب و هواشناسي درياي خزر در دو مرحله صورت گرفت که مرحله اول شامل دستيابي به منابع اطلاعاتي آب و هواشناسي داخل و خارج از کشور در سطح دريا و حوضه آبريز بود و در مرحله دوم رقومي سازي اطلاعات و نيز طراحي بانک انجام گرديد.
نتايج :
نتايج اين پروژه در قالب سه زيرسيستم هواشناسي، هيدرولوژي و تراز آب تنظيم شده است که در آن :
- بانک هواشناسي شامل اطلاعات 45 ايستگاه سينوپتيک در حوضه آبريز حاشيه درياي خزر مي‌باشد که در طي يک دوره 30 ساله پارامترهاي دما، بارش، رطوبت نسبي، روزهاي يخبندان و فشار هوا را بصورت ماهانه در دسترس کاربران قرار ميدهد.
- بانک هيدرولوژي شامل اطلاعات جريان سطحي 20 رودخانه پرآب و اصلي منتهي به درياي خزر و ورودي قره بغاز مي‌باشد که در طي يک دوره 30 ساله دبي آب در ماههاي مختلف را در دسترس قرار مي دهد.
- بانک تراز آب، شامل اطلاعات تراز آب درياي خزر براي دورههاي 50 ساله بصورت روزانه و براي دورههاي 95 ساله بصورت ماهانه مي‌باشد که اين اطلاعات مربوط به ايستگاههاي انزلي و ماخاچ کالا است.
– عنوان پروژه : بررسي نقش زمينلرزهها در مكانيزم ناپايداري ناحيه ساحلي بخش جنوبي درياي خزر
کارفرما : شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران – دفتر پژوهش‌های کاربردی (طرح تحقیقات کاربردی)
مجری : مؤسسه تحقیقات آب (مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر)
همکار/ همکاران : دکتر همایون خوشروان
سال : 1389
مقدمه :
امروزه بروز مخاطرات طبيعي در مناطق ساحلي از مشکلات بسيار مهم جامعه بشري در بهرهوري بهينه از کاربريها و منابع موجود در سواحل محسوب ميشود. سالانه وقوع پديدههايي چون : تسونامي، مد حاصل از طوفانهاي دريايي، امواج فرساينده و ويرانگر، نشست زمين، روانگرايي و لغزشهاي وسيع مواد رسوبي شرايط ناگوار و نامساعدي را براي ساحلنشينان فراهم مينمايد. درياي خزر بعنوان بزرگترين حوضه بسته جهان نيز از اين اتفاقات مستثني نبوده است. شرايط آسيبپذيري بسيار بالاي مناطق ساحلي و بستر دريا از نظر عملکرد عوامل ناپايداري نظير : امواج طوفاني و مد حاصل از باد، نوسانات و بالا آمدن سطح تراز آب دريا، گلفشانها و گنبدهاي دياپيريک شيلي، گازهاي کم‌عمق، نشست و لغزش مواد سست رسوبي، روانگرايي ماسههاي ساحلي و بالاخره وقوع زلزلههاي مهيب و پديده تسونامي موجب توجه بيش از حد انديشمندان و برنامهريزان کشورهاي حاشيه درياي خزر به اين منطقه شده است. در حقيقت پروژه بررسي نقش زمينلرزهها در مکانيزم ناپايداري سواحل جنوبي درياي خزر به هدف تعيين ميزان ريسک مخاطرات ژئوتکنيکي رسوبات ساحلي بخش جنوبي درياي خزر نسبت به عامل ناپايدار کننده حاصل از زمينلرزهها انجام يافته است.
اهداف :
- شناخت و تعيين ميزان ريسک وقوع مخاطرات ژئوتکنيکي حاصل از وقوع زمينلرزهها
- ارزيابي ميزان درجه آسيبپذيري سواحل در مقابل نيروهاي زمينلرزه بصورت پديدههاي زمينلغزش، روانگرايي و تسونامي
شرح :
در اين تحقيق پس از برنامه‌ريزي اوليه و آماده‌سازي تجهيزات مورد نياز، مجموع اقدامات تحقيقاتي مشابه انجام يافته در اين زمينه توسط ساير کشورهاي دنيا را با جستجوهاي اينترنتي شناسايي و مورد ارزيابي قرار گرفت. در گام بعد با مطالعه اطلاعات کتابخانهاي و بررسي نقشهها، تصاوير هوايي و ماهوارهاي منطقه شرايط زمين‌شناسي و تکتونيکي سواحل جنوبي درياي خزر ازنظر سيماي مورفولوژيکي، ساختارهاي تکتونيکي و جانمايي جغرافيايي سيستم خطوارهاي گسلي و چشمههاي لرزهزا بررسي گرديد. تعيين گسلهاي مهم منطقه از نظر سابقه لرزهخيزي طي کواترنري و انطباق دادههاي زلزلهخيزي موجود بر روند ساختار امتدادي خطوارههاي گسلي اقدام بعدي بود که در حقيقت شرايط تکتونيک لرزهاي و تعيين ريسک مخاطرات لرزهخيزي منطقه را روشن نمود. با انتقال مجموع دادههاي حاصل از مطالعات لرزهخيزي و سيسموتکتونيک به محيط سامانه اطلاعات جغرافيايي و پردازش آنها، مناطق مستعد به بروز زمينلرزههاي قوي تر از 5 ريشتر شناسايي و پهنههاي ريسک مخاطرات لرزهاي در سواحل جنوبي درياي خزر شناسايي گرديد. پس از آن با استفاده از لايههاي اطلاعاتي مربوط به شيب و جهت شيب منطقه که از نقشههاي توپوگرافي با مقياس 1:250000 تهيه شد و جنس ليتولوژي زمين، ميزان بارندگي و سطح آبهاي زيرزميني و بر هم نهي و آناليز اين داده‌ها در محيط سامانه اطلاعات جغرافيايي ميزان درجه ريسک آسيبپذيري سواحل جنوبي درياي خزر نسبت به وقوع زمينلغزشها و پديده روانگرايي محاسبه گرديد. ارزيابي مدل امواج حاصل از زمينلرزهها و يا لغزشهاي وسيع دريايي با بهرهگيري از مدلهاي محاسباتي رايج آخرين اقدامي است که در اين تحقيق صورت پذيرفت.
نتايج :
جمع‌بندي و تجزيهوتحليل داده‌ها و نتايج اصلي تحقيق مؤيد بالا بودن ريسک مخاطرات لرزهاي و پديدههاي ناشي از آن در منطقه مورد مطالعه مي‌باشد. مناطق مجاور به گسل معکوس و چپگرد بزرگ مازندران و آستارا و لاهيجان در منطقه کرانه جنوبي خزر از نظر وقوع زمينلرزه بسيار آسيبپذيري بالايي را نشان ميدهند. احتمال وقوع زمينلغزش در مناطق پرشيب بخش مرکزي سواحل درياي خزر مشرف به سواحل نور تا رامسر و انزلي تا رضوانشهر بسيار زياد است. خطر روانگرايي و نشست زمين با توجه به پوشش ماسه‌اي سست مناطق مشرف به سواحل اميرآباد تا نور و بندر انزلي تا رضوانشهر و تالش تا آستارا با توجه به توسعه کانونهاي لرزهزا در اين مناطق بسيار بالا است. بنابراين سواحل جنوبي درياي خزر نسبت به وقوع مخاطرات ژئوتکنيکي حاصل از زمينلرزهها منطقهاي حساس و آسيبپذير مي‌باشد.
– عنوان پروژه : مطالعه آسیب پذیری سواحل جنوبی دریای خزر
گزارش مرحله اول : ارزیابی آسیبپذیری سواحل جنوبی دریای خزر در مقابل نیروهای هیدرودینامیکی با استفاده از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS)
گزارش مرحله دوم : ارزیابی مورفودینامیک و رسوبات ساحلی
گزارش مرحله سوم : آنالیز حوضه رسوبگذاری سواحل جنوبی دریای خزر
کارفرما : مؤسسه تحقیقات آب
مجری : مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
همکار/ همکاران : دکتر همایون خوشروان، مهندس منصوره شهریاری و مهندس سمیه روحانیزاده
سال : 1386- 1383
درجه پايداری ساختار هندسی و رسوبی سواحل جنوبی دريای خزر
مقدمه :
رسوبات پوشاننده كرانه ساحلي، نقش با اهميتي در پايداري فيزيكي و شيميايي و ثبات و تحكيم مناطق ساحلي ايفاء مينمايند بطوريكه توجه لازم در ارزيابي تغيير شكل رفتاري دانههاي رسوبي در طي فصول سال و در مناطق مختلف ساحلي و نيز استخراج نتايج در مطالعات حفاظت سواحل و ساماندهي آنها، كارآيي بسزائي خواهد داشت. بهمين دليل در طي سالهاي 1383 لغايت 1386 با تعريف اين پروژه، آسيبپذيري سواحل جنوبي درياي خزر در مقابل نيروهاي هيدروديناميكي در دو دوره گرم و سرد سال مورد ارزيابي و مطالعه قرار گرفت.
اهداف پروژه :
- شناخت ماهيت نيروهاي هيدروديناميكي دريا (امواج و جريانهاي ساحل) و ناحيهبندي هيدروديناميكي سواحل جنوبي درياي خزر
- تعيين ميزان ناپايداري رسوبي، رسوبات پوشاننده كرانه ساحلي در مقابل نيروهاي فرساينده محيطي (امواج و جريانهاي دريايي)
- مقايسه تغيير شكل رفتاري صفات مورفوديناميك رسوبي سواحل جنوبي درياي خزردر دودوره گرم وسرد سال
- شناسايي ساختارهاي رسوبي حاصل از نيروهاي هيدروديناميك موثر در بستر دريا
- ارزيابي شدت آسيبپذيري و ناپايداري ساختاري سواحل جنوبي درياي خزر در مقابل نيروهاي فرساينده در محيط GIS
روش کار :
- جمع‌آوري اطلاعات كتابخانهاي، دادههاي مورد نياز، آمار و اطلاعات
- شناخت مجازي مناطق ساحلي از روي تصاويرهوايي، ماهوارهاي و نقشههاي موجود منطقهاي (توپوگرافي و زمين شناسي) و ارزيابي اوليه محدودههاي مورفولوژيكي سواحل جنوبي درياي خزر و تعريف ايستگاههاي اندازهگيري
- انجام عمليات ميداني جهت ارزيابي عوارض و نمونهبرداري از رسوبات ساحلي در محدودههاي عمقي مختلف در طي دورههاي زماني مشخص
- تجزيه و تحليل داده‌ها، جمع‌بندي و ارائه نتايج
نتايج :
- سواحل غرب مازندران، منتهياليه غرب مازندران مركزي و گيلان مركزي واجد ناپايداري ساختاري و نيز شدت آسيبپذيري فرسايشي بيشتري نسبت به سواحل غرب گيلان و شرق مازندران مركزي در هر دو دوره گرم و سرد سال ميباشند.
- سواحل جنوبي درياي خزر به لحاظ تنوع ساختارهاي رسوبي بستر و ويژگيهاي رسوبشناختي به سه تيپ ساحلي (سواحل فرسايشي”Dissipative Beach”در ناحيه ساحلي نشتارود و انزلي، سواحل تعادلي “Intermediate Beach” در ناحيه ساحلي سرخ رود و سواحل انعكاسي “Reflective Beach” در ناحيه ساحلي لاريم، تالش و ميانكاله) طبقهبندي شده است.
عنوان پروژه : مديريت زيست محيطي بهينه در ارزيابي منابع آلاينده و تعيين ريسک آسيب پذيري در سواحل جنوبي درياي خزر
گزارش مرحله اول : مديريت زيستمحيطي بهينه در ارزيابي منابع آلاينده و انواع آلودگی‌های موجود در حوضه آبریز استان مازندران و راه‌های مقابله با آن
طی قرارداد شماره 17167/404 مورخ 25/12/1379 سازمان مدیریت و برنامهریزی استان مازندران
گزارش مرحله دوم : پهنه‌بندی درجه خطرآفرینی منابع آلاینده رودخانه‌ها و منابع ساحلی گیلان در محیط GIS
طی قرارداد شماره 152/1269/82 مورخ 22/9/82 با کد 81042-1 ENV
کارفرما : گزارش مرحله اول – سازمان مدیریت و برنامهریزی استان مازندران
مجری : مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
همکار/ همکاران گزارش مرحله اول : دکتر همایون خوشروان ، مهندس حافظ غفاری و مهندس الهام صانعی
کارفرما :گزارش مرحله دوم – دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی و درمانی مازندران
مجری گزارش مرحله دوم : مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
همکار/ همکاران : دکتر همایون خوشروان – حمید مجلل
سال : 1382 -1381
مقدمه :
شرايط اقليمي مناسب سواحل جنوبي درياي خزر موجب توسعه فعاليتهاي انساني و در نتيجه زمينهساز تمركز و گسترش منابع آلاينده مختلف نظير پسابهاي صنعتي، سموم كشاورزي، مواد زائد جامد, فاضلابهاي جوامع شهري و روستايي و نيز ساير آلودگيهاي محيطي گرديده است. اين مسئله باعث شده تا شرايط ايجاد و توسعه مخاطرات زيستمحيطي بصورت عوارض تخريبي، آشفتگي و آلودگي در منابع آبوخاك فراهم گردد. پروژه مذکور طي سالهاي 1382 لغايت 1383 به تفکیک استان‌های ساحلی با دو عنوان تحقیقاتی ذیل انجام شده است :
اهداف پروژه :
- شناسايي منابع آلاينده و آلودگي ناشي از آن به منظور تعيين پتانسيل خطر هر يک از آنها و تعيين درجه شدت آسيبپذيري شاخصهاي زيستمحيطي در سواحل جنوبي درياي خزر
- تعيين ميزان خطر آسيبپذيري زيستمحيطي پهنههاي ساحلي در سامانه GIS
روش کار :
- جمع‌آوري آمار و اطلاعات بهمراه بازديدهاي ميداني جهت شناسائي منابع آلاينده زيست محيطي
- انتقال داده‌ها به سامانه اطلاعات جغرافيايي GIS و اخذ خروجي از اين سامانه
نتايج :
- ايجاد بانك اطلاعات منابع آلاينده سواحل جنوبي درياي خزر
- مهمترين منابع آلاينده در سواحل جنوبي درياي خزر بنابر درجه اهميت و ميزان خطرآفريني شامل: كشاورزي و سموم دفع آفات و كودهاي شيميايي، ضايعات جامد شهري و پسابهاي معادن فلزي، غيرفلزي و شن و ماسه، صنايع و آلودگيهاي محيطي، سنگ چينهاي، فعاليتهاي نفتي
- تهيه نقشه پراكندگي انواع آلاينده حوضه اعم از صنايع، معادن، كشاورزي، سازندهاي طبيعي، منابع هيدروكربوره و منابع شهري
- بيشترين خطرآفريني در مناطق مركزي استان مازندران و گيلان نسبت به مجموعه فعاليتهاي منابع آلاينده
- بيشترين خطر آلودگي به مواد ميكروبي و سموم خطرناك در سواحل مشرف به غرب مازندران از بابلسر تا رامسر
عنوان پروژه : پهنه بندي مورفولوژيكي مناطق ساحلي پيرامون جزيره قشم و ارزيابي تغيير شكل مورفوديناميکي آنها تحت تأثير عملكرد نيروهاي حاصل از زمين لرزه
تصویر شاخص
کارفرما : مؤسسه تحقیقات آب – مرکز ملی مطالعات و تحقیقات آب
مجری : مؤسسه تحقیقات آب – مرکز ملی مطالعات و تحقیقات آب
همکار/ همکاران : گروه مدیریت مناطق ساحلی – دکتر همایون خوشروان
سال : 1385
مقدمه :
وقوع زمينلرزه آذر ماه 1384 در جزيره قشم موجب خسارات گستردهاي در اين منطقه گرديد كه تلفات انساني و تخريب كاربريهاي مختلف از پيامدهاي شوم آن بوده است. بنابراين ارزيابي دقيق پتانسيل مخاطرات زمين شناختي در حاشيه مناطق ساحلي كشور از جمله موارد با اهميت قلمداد مي‌گردد. در همين خصوص گروه مديريت مناطق ساحلي مركز با توجه به شرح وظيفه و برنامههاي مديريتي در مناطق ساحلي در دي ماه سال 1384، بازديد ميداني از جزيره قشم و بررسي عوارض ناشي از وقوع زمين لرزه را، به انجام رساند.
اهداف پروژه :
- بررسي و ارزيابي تغيير شكل عوارض پوياي ساحلي
- تاثير نيروهاي تنشي حاصل از زمين لرزه بر پيكره ساحل
- شناسايي و طبقهبندي مناطق ساحلي از نظر زمين ريخت شناختي پيرامون جزيره
روش کار :
برنامه‌ريزي براي انجام عمليات ميداني در جزيره قشم به منظور ارزيابي مخاطرات حاصل از زلزله در دو محور صورت پذيرفت. در ابتدا شدت صدمات و خسارات اعمال شده بر روي ساختمان ها و مناطق مسكوني مورد مطالعه قرار گرفت و سپس عوارض به جاي مانده از رخداد زمين لرزه بر كالبد زمين شناختي جزيره بررسي شد.
نتايج :
- شرايط تغيير عمق بستر و فرايندهاي رسوبي موجب تغيير كلي در صفات مورفولوژيكي بخش شمالي نسبت به بخش جنوبي آن شده است.
- تمركز فلاتهاي جذر و مدي، گلي، جنگلي و ماسه‌اي در سواحل شمالي آن و انواع سواحل پرشيب صخرهاي، ماسه‌اي، دماغهاي، زبانهاي و جزيرهاي در ناحيه جنوبي آن است.
- بيشترين تخريب و صدمات در بخش مركزي جزيره در راستاي جنوب به شمال از محور روستاهاي تنبان، گورزين، لافت و درگاهان ايجاد شده است كه ادامه اين روند در داخل آب خليج به جزيره هنگام در راستاي جنوبي امتداد مييابد.
- جزيره قشم از نظر فعاليتهاي تكتونيكي و زمين چينهاي بسيار فعال بوده و علاوه بر فعاليتهاي دروني كه سبب تغيير شكل مورفولوژيكي آن شدهاند سهم فرايندهاي بيروني نيز در فرسايش و تسطيح جزيره قابل توجه مي‌باشد.
عنوان پروژه : مطالعه ساختارهاي طبیعی حفاظت سواحل جنوبي درياي خزر و ارائه روش‌هاي كارآمد جهت حفظ، توسعه و ايجاد آنها به همراه اجراي طرح پايلوت در مناطق ميانكاله و كرفون
کارفرما : شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران- دفتر پژوهش‌های کاربردی (دفتر طرح تحقیقات کاربردی)
مجری : مؤسسه تحقیقات آب (مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر)
همکار/ همکاران : همایون خوشروان
سال : 1390
مقدمه :
فرآيندهاي زمين‌شناسي و ديناميكي سبب شكل‌گيري چهرهی كنوني ساحل ايران شده است كه سواحل خطي، دلتايي، زبانه‌ها و بارهاي ماسه‌اي، خليج‌ها و لاگون‌ها و پشته‌ها و تپه‌هاي ماسه‌اي از بارزترين عوارض آن هستند. اين عوارض همچون تكيه‌گاه‌هاي طبيعي جلوگيري از فرسايش و تخريب ساحل عمل مي‌كنند. مجموعه عوامل طبيعي (افزايش سريع تراز آب) و عوامل انساني (بهره‌برداري از رسوبات ساحلي و تغيير رژيم رسوب رودخانه‌ها و سواحل با ايجاد سازه‌هاي هيدروليكي و ساحلي) سبب گسترش فرآيندهاي فرسايشي در سواحل ايران شده است. در گذشته براي جلوگيري از تخريب ساحل به علت پيشروي آب در برخي نواحي ديوارهاي حايل ايجاد شد كه هم افق فرسايش را تغيير داده و هم چشم‌اندازي نازيبا براي ساحل ايجاد كرده است كه با كاهش تراز آب نيز بسيار ناهمگون با طبيعت منطقه خواهد بود. راهكارهاي طبيعي حفاظت از سواحل، آن گونه كه طبيعت خود را با آن در طي ساليان متمادي وفق داده، از جنبه‌هاي مختلف از جمله : هزينه، كارآيي طولاني‌مدت، زيست محيطي و گردشگري بسيار ارزشمند مي‌باشد. انتخاب ناحيه ساحلي كرفون و ميانكاله جهت رفتارسنجي ساختارهاي حفاظت طبيعي و نيز اعمال طرح پايلوت بعلت وجود فرآورده‌هاي رسوبي مناسب Sediment supply ، وزش بادهاي ساحلي متداوم در طول سال، حضور گياهان سازگار با محيط ساحلي و در نهايت دستنخورده بودن منطقه در كل نوار ساحلي درياي خزر مي‌باشد. ضمن آنكه حضور تپه‌هاي ماسه‌اي و پهناي مناسب خاكريز در اين مناطق عامل ديگري براي انتخاب اين مناطق جهت اجراي طرح پايلوت مي‌باشد. همچنين تنوع بادهاي غالب در منطقه و ميزان فراواني پوشش گياهي در هر يك از نواحي ياد شده به گونه‌اي است كه ساختارهاي حفاظت طبيعي موجود از ماهيت ساختاري كاملاً متمايزي از يكديگر برخوردار هستند. بنابراين بكارگيري روش‌هاي حفاظت طبيعي در هر يك از مناطق يادشده نتايج متفاوتي را به همراه خواهد داشت كه بعنوان دو الگوي طبيعي در اين مناطق كنترل و با يكديگر مقايسه مي‌گردد.
اهداف :
ارايه راهكارهاي مناسب جهت تثبيت و گسترش ساختارهاي طبيعي حفاظت از سواحل
شرح :
مراحل انجام کار در اين پروژه عبارت بودند از :
– برنامه‌ريزي و آماده‌سازي قابليت‌ها
– جمع‌آوري اطلاعات و مستندات مورد نياز
– تحليل اطلاعات و دستيابي به نتايج اوليه
– عمليات ميداني و برداشت نمونه
– عمليات لابراتواري و آزمايش نمونه‌ها
– جمع‌آوري داده‌ها و پردازش اطلاعات
– اجراي طرح پايش در مناطق مورد نظر
– مراقبت، نگهداري، ترميم و پايش طرح پايلوت
– جمع‌بندي، تلفيق نتايج و ارائه گزارش نهايي
نتايج :
- شناسايي و ارزيابي وضع موجود ساختارهاي حفاظت طبيعي در مناطق ساحلي بخش جنوبي درياي خزر
- بـررسـي و ارزيـابـي شـرايط مـؤثـر در ايجـاد و فرسـايش عوارض سـاختـاري حفـاظت طبيعـي در منطقـه مـورد مطالعـه (باد، پوشش گياهي، هيدروديناميك، مورفوديناميك ساحل، فرآوري رسوبي)
- كنترل ميزان آسيب‌ديدگي و نابساماني‌هاي موجود ساختارهاي حفاظت طبيعي در مناطق ساحلي جنوبي خزر
- اجراي روش‌هاي حفاظت طبيعي سواحل در مناطق مورد نظر و اخذ نتايج عملي از كارآئي اين روشها و پايش محيطي منطقه
- شناسايي و ارائه روش‌هاي حفاظت طبيعي كارآمد و منطبق با شرايط محيطي سواحل جنوبي درياي خزر
پروژه : مطالعات ارزیابی تأثیر نیروهای ژئودینامیک در نوسانات دریاچه ارومیه
کارفرما : شرکت سهامی مدیریت منابع آب ایران (شرکت آب منطقه‌ای آذربایجان)
مجری : مؤسسه تحقیقات آب (مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر)
همکار/ همکاران : همایون هوشروان
سال : 1392
کد پروژه : DCP9101
هدف : ارزیابی تأثیر نیروی ژئودینامیک در نوسانات دریاچه ارومیه
مقدمه :
با توجه به ساختار زمینشناسی دریاچه ارومیه که در منطقه کمربند کوهزایی زاگرس و ادامه رشتههای بخش غربی البرز قرار دارد و کوههای آتشفشانی پیرامون آن را احاطه کردهاند. عملکرد ساختار گسلش تبریز و زرینهرود در تکامل مورفولوژیکی آن نقش بسیار ارزشمندی را در طول تاریخچه زمینشناسی ارائه داشتهاند. بنابراین تأثیر نیروهای تکتونیکی و دینامیکی زمین در تغییر بستر دریاچه ارومیه و بروز نوسانات سطح تراز آب دریاچه ارومیه تحت تأثیر عوامل مزبور مسأله مهمی بود که در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفت.
شرح :
دریاچه ارومیه بعنوان دومین دریاچه سوپرهالین کره زمین از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است و با توجه به اینکه در کنوانسیون رامسر در سال 1354 بعنوان ذخیرگاه کره زمین انتخاب شده است، حفاظت از آن امری الزامی است.
نتیجه :
- شناخت عوامل ناپایداری بستر دریاچه ارومیه
- بازسازی نحوه شکلگیری و تکامل مورفولوژیکی آن
- طبقه‌بندی مورفودینامیکی رسوبی پیرامون آن
پروژه : مطالعات تهیه طرح تفصیلی احداث ایستگاه‌های آبوهواشناسی دریای خزر (جلد اول)
کارفرما : مؤسسه تحقیقات آب- مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
مجری : وزارت نیرو- شرکت فناوری آب و محیط زیست- بخش مهندسی دریا و سواحل
کد پروژه : ZB8111-05 شماره قرارداد 150/15318 آبان 86
سال انجام : 1386
همکار/ همکاران: بخش مهندسی دریا و سواحل
هدف :
مطالعات در قالب مرحله توجیهی، طرح تفصیلی شبکه و ارائه جزئیات کامل هر یک از اجزا را در بر میگیرد. در مرحله شناخت، طراحی شبکه چهار ایستگاه ساحلی در مناطق امیرآباد (نکا)، نوشهر، انزلی و آستارا جانمایی شده است. دو مرکز منطقه‌ای در هر یک از دو استان ساحلی گیلان و مازندران، حمایت فنی و تبادل اطلاعاتی با ایستگاه‌های مجاور و داخل استانی را برعهده خواهند داشت. ضمن این که یک ایستگاه مرکزی برای هدایت کلی و حمایت فنی از کلیه اجزا شبکه منظور گردیده است
مقدمه :
طرح جامع دیدهبانی دریای خزر مستلزم طراحی شبکه ایستگاهی متناسب بوده به نحوی که اطلاعات جامع، قابل تعمیم و منطبق بر استانداردهای معتبر از سواحل جنوبی خزر فراهم نماید.
شرح :
در گزارش حاضر که تحت عنوان مرحله اول مطالعات توجیهی تنظیم شده، ابتدا اطلاعاتی طرح تفصیلی با جمع‌آوری مجموعه اطلاعات موجود، مورد بررسی قرار گرفته است. تدقیق پارامترهای دریایی و جوی قابل اندازه‌گیری توسط شبکه، شیوههای اصلی پردازش و ارائه اطلاعات و خصوصیات هیدرودینامیک و مکانیک خاک مناطق ایستگاهی ساحلی در این گزارش بررسی و ارزیابی شده است. پس از پرداختن به مبانی اطلاعاتی طرح، نتایج بررسی دقیق و جزئی منطقه ساحلی امیرآباد (نکا) ارائه شده و توصیف فنی هر یک از قطعات اراضی مشرف به دریا ارائه گردیده است. براین اساس با تعریف معیارهای انتخاب گزینههای ایستگاه ساحلی، ارزیابی اراضی انجام بهطوری که از مجموع 48 قطعه زمین مورد بررسی، تعداد 13 گزینه قابل رقابت حاصل شده است. با تکیه بر معیارهای فنی و اطلاعات در دسترس، گزینهها مورد مقایسه و ارزش گذاری قرار گرفته و اولویتبندی شدهاند. در نهایت گزینههای انتخابی برای احداث ایستگاه ساحلی در منطقه امیرآباد (نکا) معرفی و مورد بررسی جزئی قرار گرفتهاند.
به موازات این بررسی، طرح تفضیلی تجهیزات اندازه‌گیری دریایی براساس آخرین دستاوردهای موجود در سیستمهای نوین مطالعه و نتایج به صورت اطلاعات دستهبندی شده، ارائه گردیده است.
نتیجه :
بابررسی اولیه بیش از 50 شرکت سازنده این نوع تجهیزات و اولویتبندی آنها 10 شرکت برتر انتخاب و ویژگیهای حدود 24 دستگاه اندازه‌گیری مورد مطالعه و پردازش قرار گرفته است. با توجه به اولویتبندی پارامترهای قابل اندازه‌گیری، در حد گزارش کنونی روند بررسی تجهیزات مطابق آنچه ذکر گردیده، برای شش پارامترهای قابل اندازه‌گیری، در حد گزارش کنونی روند بررسی تجهیزات مطابق آنچه ذکر گردید، برای شش پارامتر اصلی ارتفاع موج، پریود موج، جهت انتشار امواج، سرعت جریان، جهت جریان و دمای آب انجام و نتایج ارائه گردیده است. ادامه همین روند برای کلیه پارامترهای قابل اندازه‌گیری که تعداد و اولویت آنها تدقیق میگردد و بررسی اراضی ساحلی در سه منطقه ایستگاه ساحلی نوشهر، انزلی و آستارا که مقدمات آن در حال حاضر انجام گردیده، روند ادامه مطالعات را تشکیل می‌دهد. ضمن اینکه تکمیل مبانی اطلاعاتی با انجام عملیات میدانی و همچنین طرح سایر جزئیات شبکه، از محورهای اصلی ادامه مطالعات خواهد بود.
پروژه : مطالعات تهیه طرح تفصیلی احداث ایستگاه‌های آبوهواشناسی دریای خزر (جلد دوم)
کارفرما : مؤسسه تحقیقات آب- مرکز ملی مطالعات و تحقیقات دریای خزر
مجری : شرکت فناوری آب و محیط زیست- بخش مهندسی دریا و سواحل
کد پروژه : ZB8111-05 شماره قرارداد 150/15318 آبان 86
سال انجام : 1386
همکار/ همکاران : بخش مهندسی دریا و سواحل
هدف : مطالعات در قالب مرحله توجیهی تهیه طرح تفصیلی احداث ایستگاه‌های آبوهواشناسی دریای خزر می‌باشد که این طرح میبایست پاسخگوی نیاز کاربران در سطح ملی باشد.
مقدمه :
گزارش مرحله دوم مطالعات تهیه طرح تفصیلی احداث ایستگاه‌های آبوهواشناسی دریای خزر که مشتمل بر مفاد تکمیل گزارش مرحله نخست فاز کنونی مطالعات و همچنین ادامه روند مطالعات مبتنی بر شرح خدمات طرح می‌باشد.
شرح : محورهای اصلی این پروژه بشرح زیر می‌باشد :
- مطالعه پارامترهای دریایی و جوی مورد اندازه‌گیری
- بررسی ویژگیهای مکانیک خاک و هیدرودینامیک منطقه با جمع‌آوری و پردازش اطلاعات موجود از نواحی ساحلی دریای خزر
- مطالعه وضعیت حاکم بر اراضی محلی در محدوده ایستگاه‌های ساحلی که در حد گزارش کنونی تنها مشتمل بر ایستگاه ساحلی امیرآباد نکا گشته و نتایج بررسی مشابه در خصوص سه ایستگاه ساحلی نوشهر، انزلی و آستارا در ادامه مطالعات ارائه خواهد گردید.
- بررسی و مطالعه ایستگاه‌های هواشناسی و اندازهگیریهای دریایی موجود عمدتاً با هدف چگونگی تأثیر در روند فاز کنونی مطالعات
- مطالعه سه نمونه شبکه دیدهبانی دریایی طراحی شده در سطح بین‌المللی و بررسی جنبههای تشابه طراحی با شبکه دیدهبانی دریای خزر با تکیه بر معیارها و الگوی اتخاذ شده برای طراحی شبکه
- مطالعه تفصیلی و تشریحی فنی روش‌های مستندسازی و ارائه اطلاعات دریایی بر اساس آخرین تجربیات برداشت اطلاعات و متناسب با توان پردازش سیستمها و تجهیزات اندازه‌گیری
- تهیه فهرست و مطالعه نیازهای کاربران آمار و اطلاعات دریایی با تکیه بر میزان و تأثیر بر طراحی شبکه خصوصاً انتخاب پارامترها
نتیجه :
تکمیل مباحث مربوط به محورهای مطالعاتی فوقالاشاره انجام پذیرفته و مباحث قابل بررسی در ادامه روند مطالعات در گزارش‌های آتی ارائه خواهد گردید.
پروژه : مدل جامع بیلان آبی دریای خزر
کارفرما : وزارت نیرو- سازمان تحقیقات منابع آب (تماب)- مرکز مطالعات و تحقیقات منابع آب دریای خزر
مجری : مؤسسه پژوهش‌های مهندسی ایران
سال انجام : سال‌های 1374 – 1373
همکار/ همکاران : مؤسسه پژوهش‌های مهندسی ایران
هدف :
تحلیل عوامل مؤثر بر افزایش سطح تراز آب دریا، انتخاب مدلهای مناسب مطالعاتی و پردازش داده‌ها براساس آنها برای پیشبینی سطح تراز آب دریای خزر می‌باشد.
مقدمه :
بالا آمدن سطح تراز آب دریای خزر موجب خسارات فراوانی به تأسیسات شهری، اماکن تجاری، مسکونی و غیره شده است، به منظور کنترل آثار تخریبی ناشی از پیشروی آب دریا و ارائه راهبرد مناسب مطالعات پیشبینی سطح تراز آب دریای خزر الزامی بنظر میرسد.
شرح :
از مهمترین پیش فرضهای مؤثر بر تراز آب دریای خزر به ترتیب اولویت به شرح زیر می‌باشد :
- عوامل آبوهوائی
- تغییر جریان خروجی به خلیج قرهبغاز
- آلودگی دریا و کاهش تبخیر از سطح آن
- افزایش جریان آبهای زیرزمینی
- عوامل زمینساختی
- انتقال آب از حوضه دریای شمال به حوضه دریای خزر
- انتقال آب از طریق کانال دن- ولگا
نتیجه :
در گزارش پروژه مدل جامع بیلان آب دریا چهار پارامتر : علل افزایش سطح تراز آب دریای خزر، اثر بخارات انتقال یافته از اراضی آسیای میانه، جریان رودخانهای و رژیم هیدرولوژیک ولگا و انسداد کانال قرهبغاز مورد بررسی قرار گرفته است.