موسسه تحقیقات آب

تاریخچه

منابع آب در سازندهاي سخت و کارست يكي از مهمترین منابع ملی کشور در تامین نیازهاي آب شرب، صنعت و حتي کشاورزي به شمار مي رود و بیش از ۱۰% از سطح کشور توسط سازندهاي سخت پوشیده شده است. اولین فعالیت در زمینه مطالعه سازندهاي سخت، مطالعات شناسايي سازندهاي سخت زاگرس جنوبی بوده که در سال ۱۳۵۰ توسط دفتر بررسي هاي منابع آب وزارت نیرو در سه حوضه دریاچه هاي مهارلو – بختگان، رودخانه شور داراب و رودخانه زهره – جراحي به انجام رسیده است. این دفتر طي سالهاي ۱۳۶۳ لغایت ۱۳۶۵ به منظور شناسايي سازندهاي كارستي در اطراف شهرهاي شيراز، کازرون، بندرعباس و مشهد حفاري هاي اكتشافي و پیزومتري در این سازندها را در قالب قراردادي با شرکت استرژکسپورت از کشور چك اسلواكي سابق به انجام رسیده است. نظر به اهمیت منابع آب سازندهاي سخت و کارست و تفاوت رفتار هیدرولیکي آبخوانهاي سازندي با آبخوانهاي آبرفتي، به منظور انجام پژوهش و تحقیقات کاربردی در این زمینه و ارائه خدمات فني و علمي به سازمانهاي مرتبط در سراسر کشور، در سال ۱۳۶۹ مطالعات منابع آب کارست حوضه نمونه مهارلو در شیراز توسط سازمان تحقیقات منابع آب آغاز گردید. پس از پایان این مطالعات و برگزاری اولین همایش بین المللی منابع آب کارست با تاکید بر مناطق خشک و نیمه خشك در سال ۱۳۷۲، مرکز ملي مطالعات و تحقیقات کارست کشور در سازمان مدیریت منابع آب ایران تاسیس گردید که سپس به مرکز ملي مطالعات و تحقیقات سازندهاي سخت (کارست) تغییر نام یافت. در سال ۱۳۸۱ به منظور یکپارچه سازي، انسجام بخشي، تثبیت و تقویت امر پژوهش و تحقیقات در صنعت آب کشور، این مرکز به همراه مرکز ملی تحقیقات و مطالعات باروری ابرها و مرکز ملي مطالعات و تحقیقات دریای خزر به موسسه تحقیقات آب انتقال یافت.

  • مطالعات و تحقیقات کاربردی-توسعه‌ای و بنیادی در زمینه شناخت پدیده‌های کارستی کشور
  • مطالعات شناسایی، نیمه تفصیلی و موردی منابع آب کارست و سازندهای سخت و تعیین پتانسیل بهره‌برداری از منابع آب سازندی
  • مطالعات و تحقیقات ژئوفیزیکی، چاه پیمایی، ردیابی و ایزوتوپی در منابع آب کارست و سازندهای سخت
  • مطالعات آبخوان‌های کارستی مرزی به منظور کنترل آب های مرزی
  • مطالعات غارشناسی تخصصی و کارست ژئوتوریسم
  • مطالعات مهندسی کارست و مسائل مرتبط با سازه های احداثی در مناطق کارستی
  • مطالعات زیست محیطی و هیدروشیمی  منابع  آب سازندهای سخت
  • افزایش کمیت منابع آب کارست و سازندهای سخت با استفاده از روش های تغذیه مصنوعی
  • مدیریت منابع آب کارست و سازندهای سخت و ارائه راهکارهای مناسب برای توسعه پایدار و بهره‌برداری بهینه
  • طراحی شبکه پایش منابع آب سازندهای سخت و تجهیز آن به دستگاه های ثبات و پیشرفته
  • تهیه بانک اطلاعاتی و اطلس منابع آب کارست وسازندهای سخت
  • تهیه مدل های کمی و کیفی منابع آب کارست و سازندهای سخت
  • انجام طرح های پژوهشی کاربردی، بنیادی و توسعه ای
  • ارایه خدمات کارشناسی و مشاوره علمی و فنی
  • تدوین برنامه و سیاست های پژوهشی کشور در زمینه منابع آب کارست و سازندهای سخت
  • ایجاد سازمانی کارآمد با جلب مشارکت ارگان های دولتی، بخش خصوصی، انجمن های تخصصی و مراکز تحقیقاتی و آموزش عالی
  • انتقال نتایج و تجربیات حاصل از فعالیت های انجام شده در مرکز و دیگر مراکز علمی و تحقیقاتی داخل و خارج کشور به صنعت آب کشور
  • ارائه مقاله در نشست های ملی و بین المللی علمی و تخصصی
  • برگزاری همایش‌های تخصصی ملی، بین المللی وکارگاه های کاربردی- تخصصی منابع آب کارست
  • ارتقاء سطح کمی و کیفی نیروی انسانی جهت بهینه سازی فعالیت ها و ایجاد نوآوری و دستیابی به شکوفایی علمی
  • ارتقاء تجهیزات مرکز وبومی سازی فناوری ها و روش های نوین کارآمد و تقویت نوآوری ها و ابتکارات
  • انتشار فصلنامه پژوهشی “کارست و سازندهای سخت”
شرح وظایف

• مطالعه، پژوهش و تحقیق در زمینه مسائل کمی منابع آب کارست و سازندهای سخت به منظور شناخت پتانسیل و تهیه مدلهاي کمي و ارائه راهکارهای بهینه در خصوص برداشت از این منابع در زمان حال و آینده
• پژوهش و تحقیق در زمینه مسائل مهندسي کارست و سازندهاي سخت بویژه در ساختگاه سدها و تونل های انتقال آب
• مطالعه و پژوهش درخصوص کیفیت منابع آب کارست و سازندهاي سخت و جنبه هاي زيست محيطي
• ارزیابی اثرات فعاليتهاي انساني بر منابع آب کارست و سازندهاي سخت و ارائه راهکارهاي علمي و بنيادي به منظور کاهش این اثرات
• بررسي اثرات شبکه رفتارسنجي (پایش) منابع آب کارست و سازندهاي سخت در آبخوانهاي کارستي و درز و شکافدار در حوضه های کارستي کشور
• پژوهش درخصوص بهينه سازي روشهای تعیین محل چاههاي كارستي و سازندهاي سخت، نظارت بر حفاري، پمپاژ و مغزه گیری این گونه چاهها
• مطالعه و پژوهش در خصوص حفاظت کمی و کیفی منابع آب کارست و سازندهاي سخت و ارائه دستورالعملهاي بنيادي و توسعه ای در این زمینه
• تحقیق و پژوهش در زمینه اکتشاف منابع آب غیرمتعارف نظير آبهاي فسيل، ژئوترمال، شور و لب شور در سازندهاي کارستي و سخت
• پژوهش و تحقیق درخصوص افزایش کمیت منابع آب کارست و سازندهاي سخت با استفاده از روشهای تغذیه مصنوعي، ذخيره سیلاب و کاهش تبخیر و افزایش نفوذ
• انجام مطالعات شناسايي، موردي، نيمه تفصيلي و تفصيلي (همگام با بهره برداري) در منابع سازندي کشور
• ایجاد شبکه پایش (رفتارسنجي) کمي و کيفي منابع آب کارست و سازندهاي سخت در سطح کشور از منابع آب کارست معرف (شامل چشمه ها، چاههاي مشاهده اي، بهره برداري و قنوات) و تجهیز این منابع به دستگاههای ثبات و پیشرفته و ارائه راهکار مناسب به منظور کنترل از راه دور (Remote Sensing) این منابع
• انجام مطالعات و تحقیقات ژئوفيزيك، چاه پیمایي، ردیابی و ایزوتوپی در منابع آب کارست و سازندهاي سخت
• تهیه مدلهای کیفی منابع کارست و سازندهاي سخت ارائه راهکارهاي مناسب به منظور جلوگیری از کاهش کیفیت منابع آب کارست
• پژوهش درخصوص ایجاد مدیریت مقادير حدي خشكسالي و ترسالي در منابع آب کارست و سازندهای سخت و ارائه راهکارهای مناسب در مدیریت بحران و توسعه پایدار
• همکاری و برقراری رابطه علمي و فني با دانشگاهها و مراکز تحقيقاتي – پژوهشي داخل و خارج از کشور به منظور تبادل اطلاعات و پیشبرد اهداف تحقيقاتي – پژوهشی در زمینه منابع آب کارست و سازندهاي سخت
• برگزاری همایشهاي ملي و بين المللي و همچنین کارگاه هاي آموزشي و تخصصی در زمینه منابع آب کارست و سازندهاي سخت به منظور تبادل علمي و تحقيقاتي و افزایش توان کارایی متخصصین علوم آب
• ایجاد پایگاه اطلاعاتي منابع آب کارست در سازندهاي سخت
• همکاری در تدوین برنامه و سیاست هاي پژوهشي کشور در زمینه منابع آب کارست و سازندهاي سخت
• ایجاد امکانات تحقيقاتي براي پژوهشگران و کارآموزان تحقيقاتي و پایان نامه های کارشناسي ارشد و دکترا در زمینه منابع آب کارست و سازندهاي سخت
• تحقیق و پژوهش در زمینه شناخت پدیده های کارست و مطالعات غارهای کارستي کشور و تهیه شناسنامه آنها

گروه های پژوهشی

• مطالعات شناسايي و نيمه تفصیلي حوضه هاي كارستي با هدف محاسبه بیلان و پتانسیل بهره برداري
• مطالعات موردي مناطق کارستي برحسب نیاز
• برنامه ريزي کلان مطالعات سیستماتيك حوضه هاي كارستي کشور
• نظارت بر پایش منابع آب کارستي کشور شامل: چشمه ها، چاهها و قنوات در کارست و سازندهاي سخت

  • • برگزاري کارگاه و دوره هاي آموزشي
    • تهیه مدلهاي رياضي حوضه هاي كارستي
    • بررسي و تحقیق در زمینه مسائل مهندسي کارست
    • نظارت بر طرح هاي پژوهشي مرتبط

  • • انجام عملیات ژئوفيزيك (ژئوالکتريك،GPR، VLF و چاه پیمایی)
    • انجام عملیات ردیابي و هیدروشيمي
    • نظارت عالي بر عملیات حفاري و آزمایش پمپاژ
    • آزمایش و تجزیه و تحلیل نمونه آب
    • تعیین محل چاه در سازندهاي سخت

تجهیزات و امکانات
Edit Content

نام دستگاه : ژئوالكتريك SARIS (Scintrex Automated Resistivity Image System)

كشور سازنده : سوئد

امكانات دستگاه :

  • ذخيره سازي داده­ها
  • اندازه­گيري به طريقه ديجيتالي
  • محاسبه و ارائه مقاومت ويژه الكتريكي بر روي صفحه
  • امكان برداشت داده بصورت پروفيل
  • انتقال داده­ها به كامپيوتر بطور اتوماتيك
  • قابل حمل بودن و امكان اندازه­گيري آسان

كاربردها :

  • اكتشاف منابع آب در آبرفت و سازندهاي سخت و كارست و انتخاب بهترين محل براي حفر چاه.
  • تعيين مقاومت­ويژه، عمق و ضخامت لايه­ها.
  • مشخص كردن سنگ كف.
  • تعيين محل گسل و ناپيوستگي­هاي شيب­دار.
Edit Content

نام دستگاه : VLF (Very Low Frequency) مدل ABEM WADI

كشور سازنده : سوئد

امكانات دستگاه :

  • سبك و قابل حمل بودن.
  • داراي آنتن­هاي قوي.
  • مجهز به سيستم ديجيتالي.
  • امكان ذخيره سازي داده­ها بر روي حافظه خود.
  • امكان اتصال به رايانه و انتقال داده­ به رايانه.
  • انجام عمليت صحرايي با حداقل نيروي انساني.
  • اندازه­گيري آسان.

كاربردها:

  • جستجوي توده‌هاي رسانا.
  • رسم نقشه ساختارهاي زمين‌‌شناسي.
  • مطالعه زون هاي شكسته حاوي آب.    
  • يافتن لوله‌ها و كانالهاي زير زميني.

 

59
Edit Content

نام دستگاه : چاه­پيمايي ديجيتالي DLS+2 (Digital Logging System)

كشور سازنده : شركت Scintrex محصول مشترك سوئد و استراليا

امكانات دستگاه :

  • DLS هسته مركزي كه وظيفه دريافت داده­ها و ارسال آنها به رايانه را دارد
  • Note book براي ثبت داده­ها
  • انواع سوندها براي برداشت داده­ها
  • سوند قطرسنجي ( Caliper Sonde)
  • سوند انحراف­سنجي ( .Deviation S)
  • سوند درجه حرارت ( Temperature S.)
  • سوند مقاومت نرمال كوچك و بزرگ ( Short/Long Normal S.)
  • سوند جريان سنجي ( Flow meter S.)
  • سوند مقاومت­ مايع (Fluid Resistivity S.)
  • سوند پتانسيل خودزا (Spontaneous Potential S.)
  • سوند چگالي (Density S.)
  • سوند گاما-چگالي (Gamma-Density S.)
  • سوند گاما-نوترون (Gamma-Neutron S.)
  • Winch 800 براي فرستادن سوند درون چاه تا عمق 800 متر

كاربردها :

  • بررسي تغييرات درجه حرارت درون چاه.
  • تعيين لايه­هاي آبدار و اعماق كارستيفيكاسيون.
  • بررسي وضعيت ليتواستراتيگرافي چاه­ها
  • برآورد كيفيت آب.
  • تعيين تخلخل و نفوذپذيري.


Edit Content

نام دستگاه : رادار نفوذي زمين (GPR=Ground Penetrating Radar)  درون چاهي

مدل دستگاه : RAMAC/GPR Borehole

كشور سازنده : سوئد

امكانات دستگاه :

  • مركز كنترل
  • آنتن­هاي فرستنده و گيرنده 100 و 250 مگاهرتزي
  • سه­پايه
  • وينچ
  • كابل
  • اتصالات نوري
  • Note Book

كاربردها :

  • تعيين محل شكستگيها و امتداد آنها و همچنين مشخص كردن حفرات در سازندهاي سخت.
  • تعيين محل اشياء فلزي و غير فلزي.
  • مشخص كردن سطح آب زير زميني.
  • تعيين محل تركها و شكستگيهاي ايجاد شده در بدنه سد كه باعث نشت آب مي­گردند.

 

Edit Content

نام دستگاه : کامبی باکس (COMBIBOX  )

كشور سازنده : کارخانه  WTW  آلمان

امكانات دستگاه :

  • اندازه­گيري به طريقه ديجيتالي تا عمق 100 متری داخل آبخوان
  • محاسبه و ارائه میزان هدایت الكتريكي و دما بر روي صفحه دیجیتال
  • محاسبه و ارائه میزان اکسیژن محلول بر روي صفحه دیجیتال
  • محاسبه و ارائه میزان PH و EH بر روي صفحه دیجیتال
  • قابل حمل بودن و امكان اندازه­گيري آسان
  • دارای کابل 5 و 100 متری

كاربردها :

  • تعیین کیفیت منابع آب در آبرفت و سازندهاي سخت و كارست
  • تخمین محل ورود آب به داخل چاه.

 

Edit Content

نام دستگاه : دیتا لاگر – سنسور های ایستگاه هواشناسی            

کشور سازنده : آلمان

مدل :هفت کاناله و شانزده کانال

کاربرد: اندازه گیری پارامتر های هواشناسی         

امکانات دستگاه : موارد زير را اندازه گيري مي كند:

  •  سرعت باد
  • جهت باد
  •  درجه حرارت تر وخشک
  • اشعه خورشید ومعکوس از زمین  رطوبت هوا
  • باران سنج     

 

Edit Content

نام دستگاه :لیمنو گراف

ساخت کشور : آلمان

مدل : وزنه وفلوتورو سنسور فشار سنج آب

کاربرد : اندازه گیری و ثبت نوسانات وتغیرات دبی چشمه ها و رودخانه

 

Edit Content

 نام دستگاه : میکرو مولینه 

کشور سازنده : آلمان

مدل:پروانه ای

کاربرد : اندازه گیری دبی لحظه ای آب چشمه

امکانات : دستگاه قرائت دیجیتالی – پروانه های مختلف – آبدهی حداقل 2 لیتر در ثانیه را می توان اندازه گیری کرد

 

Edit Content

 نام دستگاه : ماکرو مولینه

کشور سازنده : آلمان

مدل : پروانه ای با وزنه 

کاربرد : اندازه گیری دبی لحظه ای رودخانه

امکانات : دستگاه قراعت دیجیتالی – پروانه های مختلف – حداقل دبی 50 لیتر وحداکثر دبی 30 متر مکعب

 

Edit Content

 نام دستگاه : جریان سنج

کشور سازنده : آلمان

مدل : مغناطسی دیجیتال

کاربرد:  در جهت آزمایش پمپاژ

امکانات : اندازه های 4 اینچ و 8 اینچ قابل اندازه گیری آب با دبی حداکثر 48 لیتر درثانیه

 

Edit Content

 نام دستگاه : لمینو گراف درون چاهی

کشور سازنده : آلمان

مدل : وزنه وفلوتور وسنسور زیر آبی

کاربرد : اندازه گیری و ثبت لحظه ای نوسانات سطح آب درون چاه

امکانات: قابل استفاده درچاهها ی با قطر 6 اینچ به بالا و حداکثر سطح آب 100 مترو دقت 

Edit Content

 نام دستگاه: عمق یاب الکتریکی همراه با حرارت سنج 

ساخت کشور : آلمان 

مدل : دیجیتالی ومدرج سانتیمتری       

کاربرد : اندازه گیری ماهانه سطح آب و درجه حرارت درون چاهها

معرفی اعضا (گروه پژوهش و انفورماتیک)

مهندس سیده نارسیس خادمی

07136506505

مهندس فروغ حمیدی زاده

07136506505

آزاده قربانی

07136506502

مهندس سمیه باقرزاده

07136506505

طرح های پژوهشی
اسکرول به بالا