برنامه اقدام ملّی مدیریت و سازگاری با پیامدهای نوسانات حدّی تراز آب دریای خزر، با بهره‌گیری از مطالعات مرکز ملّی مطالعات و تحقیقات دریای خزر موسسه تحقیقات آب و پس از تصویب در شورای عالی آمایش سرزمین ابلاغ شد.
به گزارش روابط عمومی موسسه تحقیقات آب، «برنامه اقدام ملّی مدیریت و سازگاری با پیامدهای نوسانات حدّی تراز آب دریای خزر» در راستای اجرای تکلیف مقرر در بند «ح» ماده (۴۰) قانون برنامه پنج‌ساله هفتم پیشرفت جمهوری اسلامی ایران تدوین شده است.
این برنامه با محوریت امور آمایش سرزمین و توسعه منطقه‌ای سازمان برنامه و بودجه کشور، با مشارکت دستگاه‌های اجرایی و بهره‌گیری از مطالعات موسسه تحقیقات آب تهیه شده است. در این فرایند، مرکز ملّی مطالعات و تحقیقات دریای خزر موسسه تحقیقات آب با تهیه و ارائه مجموعه‌ای از گزارش‌های پشتیبان، مبانی علمی و کارشناسی مورد نیاز برای تدوین برنامه را فراهم کرده است.
گزارش‌های پشتیبان تهیه‌شده توسط مرکز شامل «بررسی اثرات تغییر اقلیم بر منابع آب رودخانه‌ها و تراز آب دریای خزر تا افق ۲۱۰۰ میلادی»، «بررسی حدود قانونی حریم خزر در ایستگاه‌های شاخص ۱۴گانه سواحل جنوبی خزر و اثر کاهش سطح آب دریا»، «تحلیلی بر روند نوسانات آب دریای خزر و پسروی دریا، تغییرات خط ساحل و پیش‌بینی آن تا افق ۱۴۲۹»، «تلفیق مطالعات سازگاری با پیامدهای نوسانات حدّی آب دریای خزر»، «سناریوسازی و مدل‌سازی مرتبط با پیش‌بینی بلندمدت تراز آب دریای خزر تا سال ۲۰۵۰ میلادی»، «گزارش تجارب بین‌المللی در مدیریت حریم و آمایش سواحل» و «گزارش پایش کیفی خلیج گرگان» است.
این مطالعات با گردآوری و تلفیق مطالعات داخلی و خارجی، تحلیل داده‌های هیدرولوژیک، بررسی آثار تغییر اقلیم، ارزیابی تحولات حریم و خط ساحل، مطالعه وضعیت کیفی خلیج گرگان و تدوین سناریوهای بلندمدت تغییرات تراز آب، تصویری جامع از روند نوسانات تراز آب دریای خزر و پیامدهای احتمالی آن برای مناطق ساحلی ارائه کرده است.
نتایج این مطالعات از طریق ارائه به شورای راهبری و مشارکت تخصصی در جلسات کارشناسی، در ارزیابی سناریوها، تعیین جهت‌گیری‌های سازگاری، تدوین اقدامات دستگاه‌های اجرایی و پشتیبانی از فرایند تصمیم‌گیری و تصویب برنامه به کار گرفته شد.
این برنامه پس از طرح و بررسی در کمیسیون تخصصی شورای عالی آمایش سرزمین، دریافت دیدگاه‌های دستگاه‌های اجرایی و امور بخشی و انجام اصلاحات لازم، نهایی شد و در ادامه به تصویب شورای عالی آمایش سرزمین رسید و برای اجرا به دستگاه‌های ذی‌ربط ابلاغ شد.
برنامه اقدام ملّی مدیریت و سازگاری با پیامدهای نوسانات حدّی تراز آب دریای خزر با افق ۱۴۲۴، شامل ۶ ماده، ۵ هدف راهبردی، ۸ راهبرد کلان، ۱۴ سیاست اجرایی و ۲۹ اقدام عملّیاتی زمان‌بندی‌شده است.
از محورهای این برنامه می‌توان به پیشگیری و کاهش روند تغییرات تراز آب دریای خزر، تقویت پایش و مطالعات تراز آب، پیش‌بینی و هشدار، افزایش تاب‌آوری زیرساخت‌ها و سکونتگاه‌های ساحلی، حفاظت و احیای زیست‌بوم‌های حساس ساحلی و تالابی، مدیریت ریسک، توجه به ملاحظات آمایش سرزمین و تقویت همکاری میان دستگاه‌های اجرایی اشاره کرد.
